Najnowsze informacje
Finansowanie pomostowe
Strona główna / Aktualności / Adwokaci o zagrożeniu demokracji

Adwokaci o zagrożeniu demokracji

Uchwała Komisji Praw Człowieka przy Naczelnej Radzie Adwokackiej z dnia 17 października 2010 r.

Komisja Praw Człowieka przy NRA na konferencji odbywanej w 13. rocznicę wejścia w życie Konstytucji RP, stwierdza że do fundamentów demokratycznego państwa prawnego należy konstytucyjnie zagwarantowana wolność i ochrona tajemnicy komunikowania się (art. 49), a także wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji (art.54 ust.1). Gwarancje te wzmacnia zakazanie władzom publicznym pozyskiwania, gromadzenia i udostępniania innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym (art.51 ust.2).
Mając na względzie konstytucyjne zasady, Komisja wyraża zaniepokojenie ujawnionymi przez media faktami inwigilacji dziennikarzy, pozyskiwania i gromadzenia przez służby danych ich dotyczących, wiążących się z wykonywanym zawodem. Komisja zwraca uwagę, że w inwigilacji stosowane są metody wykorzystujące najnowocześniejsze techniki podsłuchiwania, rejestrowania i przetwarzania danych o obywatelach, z pozoru nieingerujące w merytoryczną zawartość treściową (np informacje o bilingach połączeń). Zbieranie tych danych odbywa się dla celów, wyznaczanych przez służby specjalne, niepodlegających kontroli sądowej. Informacje o naruszeniach opisanych konstytucyjnych gwarancji wolności dotyczą dziennikarzy, jednakże nie ma żadnej pewności, czy nie odnoszą się także do innych zawodów. Pojawiające się informacje o podsłuchach stosowanych wobec adwokatów ? obrońców osób podejrzanych, jeśli znalazłyby potwierdzenie, oznaczałyby ingerencję o charakterze właściwym dla państwa policyjnego.
Adwokatura, podobnie jak i kilka innych zawodów, działa na szczególnie wrażliwej płaszczyźnie w której przecinają się interesy bezpieczeństwa państwa ? definiowane nieraz na bardzo niskim szczeblu operacyjnym ? z interesami grup społecznych oraz jednostek. Dlatego adwokaci, a także np. dziennikarze, narażeni są ? przy niekontrolowanym sądownie rozwoju stosowanych metod inwigilacji ? na szereg niebezpieczeństw, które w istocie stanowić mogą naruszenie gwarancji zawartych w Konstytucji i aktach prawa międzynarodowego, takich jak Europejska Konwencja o ochronie podstawowych praw i wolności. Komisja wzywa do zwiększenia kontroli sądowej nad działaniami służb specjalnych w zakresie zbierania danych o obywatelach, w tym także nad zbieraniem informacji o samym komunikowaniu się ludności, a osób wykonujących zawody zaufania publicznego w szczególności. Bez takiej kontroli sądowej, wobec dynamicznego rozwoju metod inwigilacji i bezsilności nienadążąjącego za zmianami prawa ? iluzją stają się fundamentalne dla poszczególnych zawodów zasady, jak tajemnica adwokacka czy ochrona źródła informacji w dziennikarstwie.
Bez wolnych mediów, podobnie jak i bez niezależnej adwokatury nie można mówić o demokratycznym państwie prawa, państwie respektującym prawa i wolności jednostek, a także prawie społeczeństwa do informacji, służącej kontroli poczynań władzy publicznej. Hasło rezygnacji z prywatności na rzecz bezpieczeństwa zdaje się sprzyjać tym pomysłom, odległym od idei praworządnego państwa prawa.
Niezbędne jest wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2005 r (sygn. akt K 32/04 i wynikającego z niego postanowienia sygnalizacyjnego z 25 stycznia 2006 r (sygn. akt S/2/06) poprzez wypełnienie luki legislacyjnej w ustawie o Policji w zakresie informowania obywateli z urzędu o stosowanej wobec nich kontroli operacyjnej. Sytuacja opisana powyżej wymaga kompleksowego przeglądu kompetencji i praktyki stosowania metod inwigilacyjnych prze policję i inne służby specjalne. Nowelizacji wymaga także prawo telekomunikacyjne, kodeks postępowania karnego i inne ustawy w zakresie dotyczącym prawa do prywatności oraz z regulacjami służącymi ochronie tej zasady.
Komisja Praw Człowieka przy NRA wzywa Radę Ministrów i parlamentarzystów do podjęcia stosownych prac w tym kierunku.
Przewodniczący Komisji Praw Człowieka przy NRA
adwokat Piotr Sendecki

Sprawdź także

Prymat polskiego prawa

Premier Mateusz Morawiecki złożył do Trybunału Konstytucyjnego wniosek „co do wyższości polskiego prawa konstytucyjnego nad …