Najnowsze informacje
Finansowanie pomostowe
Strona główna / Temat Tygodnia / LIBE a praworządność RP

LIBE a praworządność RP

Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (LIBE) Parlamentu Europejskiego zorganizowała wysłuchanie poświęcone stanowi praworządności w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem niezależności sądownictwa.

Wysłuchanie w Komisji

Wysłuchanie stanowiło kontynuację monitoringu praworządności prowadzonego przez LIBE w ramach art. 7(1) Traktatu o Unii Europejskiej i było poprzedzone wizytą członków PE w Polsce we wrześniu 2018 r. Komisja LIBE odpowiada za ustawodawstwo UE w zakresie polityki sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, zapewniając przy tym pełne poszanowanie Karty Praw Podstawowych oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

   Do udziału w wysłuchaniu zaproszono m.in. przedstawicieli rządu (żaden przedstawiciel polskiego rządu, mimo zaproszenia, nie pojawił się jednak na wysłuchaniu), RPO, przedstawicieli środowisk naukowych i NGOsów.

Komisja Europejska: jesteśmy gotowi do dialogu z Polską

     W swym wystąpieniu F. Timmermans ponownie podkreślił rosnący wpływ władzy ustawodawczej i wykonawczej na sądowniczą, ograniczanie niezależności sądownictwa oraz naruszanie trójpodziału władzy w Polsce. Wskazał również na nowe, niepokojące zjawiska: szereg postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów sądów powszechnych, krytykę ze strony władzy wykonawczej tych sędziów, którzy skierowali pytania prejudycjalne do TSUE, jak również niedawny wniosek Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego do TK dotyczący zgodności procedury pytań prejudycjalnych z Konstytucją (oceniając go jako podważający fundamenty UE).

      Jak podkreślił F. Timmermans, KE jest nieustannie gotowa do dialogu z polskimi władzami, lecz musi również stać na straży traktatów. Zaapelował jednocześnie do polskiego rządu o rozwiązanie problemu naruszania praworządności na podstawie Traktatu o Unii Europejskiej.

Zmiany w wymiarze sprawiedliwości i niezawisłość sędziów

     Przedstawiciel Komisji Weneckiej Jean-Claude Scholsem odniósł się do procesu zmian w TK rozpoczętych w 2015 r., podkreślając spadek rangi tego organu, wskazując na wycofywanie wniesionych skarg przez uprawnione podmioty oraz oceniając jego obecną pozycję jako instrument prawny w rękach rządu. Za zagrożenia dla praworządności uznał również połączenie urzędów Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego, możliwość wyboru 15 członków KRS przez parlament, instytucję skargi nadzwyczajnej oraz wprowadzenie wieku emerytalnego dla sędziów SN. Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar wskazał z kolei na szereg problemów, takich jak: ignorowanie przez władze opinii Komisji Weneckiej (dotyczących prokuratury oraz policji i innych służb), niewykonanie wyroku TK w sprawie mediów publicznych z 2016 r. czy też ograniczanie prawa jednostki do sądu w obecnym stanie prawnym. Rzecznik podkreślił, że jego biuro stale monitoruje również postępowania dyscyplinarne przeciwko sędziom.

    Reprezentująca HFPC Małgorzata Szuleka skoncentrowała się na fali zmian, jakie dotknęły w ostatnim czasie trzy kluczowe dla demokracji obszary: sądownictwo, wolność mediów oraz społeczeństwo obywatelskie. Zmiany te przejawiały się w każdym przypadku w formie zmiany prawa (paraliżującej działanie i podporządkowującej dany obszar woli politycznej), zmiany polityki (ograniczającej pole działania) oraz wprowadzania wrogiej atmosfery połączonej z atakami na ściśle określonych przedstawicieli środowiska sędziowskiego, prokuratorskiego, organizacji pozarządowych i mediów.

     „Nie można traktować wprowadzonych zmian jako reform, dlatego że te zmiany nie usprawniają żadnego z objętych nimi obszarów” – mówiła Małgorzata Szuleka. „Zmiany mają na celu osłabienie niezależności danych instytucji i wprowadzenie do nich osób wybranych przez rządzącą większość” – dodała.

     Jednym z przykładów w tym zakresie jest proces wymiany kierownictwa sądów. Zmiany prezesów i wiceprezesów sądów nie zmierzały nigdy do rozwiązywania realnych problemów w zakresie funkcjonowania sądów, lecz służyły wyłącznie wymianie kadrowej, często na osoby o niskim doświadczeniu zawodowym. (zob. więcej „Od kadr się zaczyna. Zmiana prezesów i wiceprezesów sądów powszechnych w okresie od sierpnia 2017 r. do lutego 2018 r.”). Podobnie, gdy chodzi o obszar NGO, wskazane zostały przypadki złamania zasady uczestnictwa i współpracy organizacji pozarządowych i administracji państwowej, polegające np. na zmianach systemowych dystrybuowania części środków publicznych.

Dalsze postępowanie w sprawie artykułu 7

    W trakcie wysłuchania zabierali głos również przedstawiciele unijnej prezydencji. Jak zapewnił przedstawiciel Austrii, Rada UE ds. Ogólnych (skupiająca ministrów ds. europejskich) na najbliższym posiedzeniu w grudniu ponownie zajmie się Polską w ramach postępowania z art. 7(1) TUE, dotyczącego Sądu Najwyższego. Podobnie, o bardzo poważnym traktowaniu postępowania z art. 7 w przyszłości, wypowiedział się przedstawiciel Rumunii, która przejmie przewodniczenie pracom Rady UE w styczniu 2019 r. Mugur Chivu, reprezentujący Rumunię, dodał, że pokłada nadzieję w rozwiązaniu sporu na drodze dialogu pomiędzy Polską a instytucjami UE.

Pełne nagranie posiedzenia LIBE z 20 listopada 2018 r. dostępne jest na stronie HFPC. Tam też można wysłuchać tego co opowiedziała Małgorzata Szuleka, prawniczka HFPC.

 

Sprawdź także

Polexit rozpoczęty

Komisja Europejska uruchamia procedurę naruszeniową przeciwko Polsce. Powodem Trybunał Konstytucyjny Komisja Europejska podjęła decyzję o …