Finansowanie pomostowe

Ubodzy są wciąż sami

Ośrodki pomocy społecznej słabo wspierają rodziny dysfunkcyjne, którym grozi odebranie dzieci. Nie docierają do wszystkich rodzin z problemami opiekuńczo-wychowawczymi, skupiają się na analizowaniu dokumentów, a z powodu braku funduszy mają za mało asystentów wspierających. NIK wskazuje, że ośrodki powinny aktywniej wyszukiwać potrzebującychpomocy, bo rodzin z problemami przybywa. NIK sprawdziła, jak ośrodki pomocy społecznej, czyli najważniejsze podmioty realizujące zadania gmin w zakresie pomocy rodzinie, wywiązują się z obowiązku wspierania rodzin mających problemy w wypełnianiu funkcji opiekuńczo- wychowawczych. Według danych GUS liczba dzieci umieszczanych w rodzinach zastępczych i domach dziecka powoli, ale systematycznie rośnie: z niespełna 70 tys. W 2005 r. do ponad 77 tys. w 2013 r. (do 76 651 w 2014 r.). Dlatego tak ważne jest, aby do rodzin dysfunkcyjnych dotrzeć z pomocą w odpowiednim czasie i zapobiec dramatycznym sytuacjom, w których dzieci są odbierane rodzicom i trafiają do pieczy zastępczej. Kontrolę przeprowadzono w 18 ośrodkach, za pomocą kwestionariusza przepytano wszystkie ośrodki w Polsce (2496). Według danych uzyskanych z ośrodków pomocy odsetek rodzin, którym odebrano dzieci i umieszczono w pieczy zastępczej (2012-2014) w stosunku do wszystkich rodzin z problemami opiekuńczo-wychowawczymi, znajdujących się pod opieką OPS-ów wynosił średnio 4,5 proc. Liczba ta w badanym okresie utrzymywała się praktycznie na stałym poziomie, wykazując jedynie nieznaczne przesunięcia (o ok. 0,2 proc.). NIK zaznacza jednak, że jest to wartość średnia. Dane z poszczególnych regionów mogą od tej wartości odbiegać. W kontrolowanych gminach odsetek rodzin, z których w latach 2012-2014 odebrano dzieci w stosunku do wszystkich rodzin z problemami różnił się znacząco dla poszczególnych badanych ośrodków i wynosił od 1,4 proc. do 33,5 proc.(…) Uwagi i wnioski Aby efektywnie wspierać rodziny dysfunkcyjne, w zauważalny sposób poprawiać jakość ich życia i zapobiegać konieczności odbierania dzieci, ośrodki pomocy społecznej muszą zwiększyć skuteczność w identyfikowaniu i docieraniu do rodzin z problemami wychowawczo-opiekuńczymi. NIK podpowiada, że w gminach należy zbudować aktywny system identyfikowania rodzin dysfunkcyjnych, oparty nie tylko na informacjach od pracowników socjalnych, ale również od innych podmiotów i instytucji. Chodzi o stworzenie sieci placówek np. społecznych, oświatowych, kościelnych, zdrowotnych, które będą zobligowane do przekazywania do ośrodków pomocy społecznej informacji o niepokojących zjawiskach i zdarzeniach dotyczących dzieci. W samych ośrodkach pomocy społecznej niezbędna jest weryfikacja i usprawnienie przyjętych rozwiązań organizacyjnych. Aby pomoc udzielana rodzinom była naprawdę pożyteczna ośrodki powinny prawidłowo i częściej wykorzystywać wszystkie dostępne narzędzia, w tym wywiad rodzinny, kontrakt socjalny, placówki wsparcia dziennego oraz częściej powoływać asystentów rodzin. Kontrola wykazała, że instytucja rodzin wspierających w ogóle nie jest wykorzystywana w działalności ośrodków. Dlatego NIK wskazuje na potrzebę usprawnienia tego instrumentu lub rozważenia zasadności jego istnienia.
Cały raport jest dostępny na stronie NIK.

Sprawdź także

Solidarność z sędziami

My, sędziowie polscy, będący jednocześnie sędziami Unii Europejskiej, żądamy natychmiastowego przywrócenia do pracy niezależnych sędziów …