Polski rzad nie widzi nic zdrożnego w tym, że turecka dyktatura zwalcza demokrację i obowiązujący porządek prawny. Tymczasem 2847 tureckich sędziów i prokuratorów zostało definitywnie usuniętych z zawodu. Wysoka Rada Sądownictwa (HSYK) w swojej decyzji uznała, że istnieją „powiązania” pomiędzy nimi a organizacją FETO/PDY, co skutkuje natychmiastową dymisją
na mocy art. 3 dekretu o stanie wyjątkowym. Żadnemu z nich nie dano prawa do obrony. Uzasadnienie decyzji dotyczy wszystkich zwalnianych osób i nie wskazuje jakie zarzuty uzasadniają zwolnienie poszczególnych osób. W obszernym ponad 60 stronicowym uzasadnieniu wskazano takie podstawy: 1. wykonywanie czynności prawnych w Akademii Sprawiedliwości; 2. udział w kształceniach zawodowych; 3. udział w kursach języka angielskiego; 3. udział w kursach języka angielskiego; 4. wyjazdy na szkolenia zagraniczne; 5. bycie delegowanym do zadań administracyjnych, takich jak: bycie dyrektorem generalnym, delegacja do ministerstwa sprawiedliwości, bycie szefem departamentu w ministerstwie, czy też wizytatorem; 6. zamieszczanie uwag na portalach i mediach społecznościowych; 7. skargi kierowane wobec tych sędziów do Rady; 8. postępowania dyscyplinarne i dochodzenia karne dotyczące spraw tych sędziów; 9. wywiady środowiskowe dotyczące sędziów; 10. decyzje sędziów podejmowane w sprawach dotyczących organizacji FETO; 11. sprawozdania z policji; 12. decyzje sędziów dotyczących dymisjonowania policjantów, których uznawano za członków FETO; 13. informacje dotyczące życia rodzinnego i towarzyskiego; 14. używanie programów komunikacyjnych, którymi posługiwali się członkowie FETO; 15. uzasadnienia ostatnich decyzji dotyczących zatrzymań i nakazów aresztowania w odniesieniu do sędziów; 16. sprawozdania z przesłuchań prowadzonych przez prokuratorów; 17. oświadczenia osób przyznających się.
Teraz zwolnieni sędziowie mogą odwołać się od decyzji Wysokiej Rady Sądownictwa do Plenarnego Zgromadzenia Rady w ciągu 10 dni. Następnie po rozpoznaniu niniejszego odwołania sędziowie mają prawo odwołania się do Rady Stanu (najwyższy sąd administracyjny) w ciągu 60 dni. Odwołanie do Najwyższego Sądu Administracyjnego jest dwuetapowe. Po ostatecznej decyzji Rady Stanu sędziowie mogą ją kwestionować, poprzez skargę dotyczącą naruszenia praw człowieka w procesie sądowym i administracyjnym i złożyć odwołania w terminie 30 dni do Trybunału Konstytucyjnego. Jeśli odwołania w dalszym ciągu będą bezskuteczne sędziowie mogą odwoływać się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w terminie 6 miesięcy. Jak szacują tureccy sędziowie minie co najmniej trzy lata zanim będą mogli odwoływać się do ETPCz.
LIST DO RADY EUROPY
Jego Ekscelencja Thorbjorn JADLAND Sekretarz Generalny Rady Europy Wasza Ekscelencjo, Sekretarzu Generalny,
Europa staje wobec najgorszego pogwałcenia wspólnych wartości, na których Europa jest zbudowana. Demokracja i prawa człowieka podlegają w niektórych aspektach życia społecznego kwestionowaniu w części państw członkowskich Rady Europy. Jednakże ostatnie rozwiązania w Turcji muszą być postrzegane jako niszczące zarówno dla demokracji jak i praw człowieka. W szczególności usuwanie niezależnego sądownictwa jest kluczowym elementem, który czyni te negatywne posunięcia możliwymi. Nadzwyczajna sytuacja skłoniła wszystkie cztery Europejskie Stowarzyszenia Sędziów do połączenia razem sił: – Stowarzyszenia Europejskich Sędziów Administracyjnych (AEAJ) – Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów (EAJ) – Sędziowie dla Sędziów (Judges for Judges) – ?Sędziowie Europejscy dla Demokracji i Wolności? (?Magistrats Europeens pour la Democratie et les Libertes?) i stworzenia platformy: Platformy na rzecz Niezależnego Sądownictwa w Turcji. Europejscy sędziowie zjednoczeni w Platformie są głęboko szokowani tak dużą liczbą rannych i ofiar śmiertelnych nieudanej próby zamachu stanu, która zszokowała cały kraj. Wyrażamy głębokie współczucie dla narodu tureckiego. Nie ma miejsca dla puczu w demokracji!
Mamy powody, by przypuszczać, że pucz został wykorzystany jako okazja do ogłoszenia stanu nadzwyczajnego, co otworzyło szerokie możliwości dla ominięcia proceduralnych zabezpieczeń i fundamentalnych praw. Pomimo, że pucz został dokonany przez małą grupę wewnątrz wojska, to reakcja rządu obróciła się przeciwko znacznej liczbie osób, które są cywilami, pomiędzy nimi dużej liczbie sędziów, prokuratorów, dziennikarzy i nauczycieli. Jest to oczywiście argumentowane przez prezydenta tym, że wszyscy oni są wyznawcami Fethullaha Gulena, który jest uważany za przywódcę terrorystycznej organizacji. Jak dotąd, żadne dowody na istnienie tejże organizacji terrorystycznej czy też na członkostwo zatrzymanych osób do siatki, która jest kierowana przez Fethullaha Gullena, nie doszły do wiadomości któregokolwiek z członków Platformy. Platforma dla Niezależnego Sądownictwa w Turcji została poinformowana, że: – 2745 sędziów i prokuratorów (spośród ponad 15 000 łącznej liczby) zostało zwolnionych ze służby w ciągu pierwszych 12 godzin po puczu i zostały wydane nakazy ich aresztowania, – większość z tych sędziów i prokuratorów została zatrzymana, – niektórzy prawnicy, którzy byli obrońcami zatrzymanych sędziów i prokuratorów zostało po tym zatrzymanych, – 48 sędziów Rady Stanu zostało zwolnionych z funkcji, co stanowi ponad połowę z ich liczby (tych, którzy decydowaliby o odwołaniach od decyzji sądów administracyjnych), podobnie jak 140 ze 150 sędziów Sądu Kasacyjnego – pięciu sędziów, członków HSYK (Tureckiej Najwyższej Rady Sądownictwa) zostało zwolnionych z funkcji, wśród nich dwóch członków wybranych przez Prezydenta kraju; reprezentowali oni najważniejszą, drugą izbę HSYK, decydującą o nominacjach oraz przydziałach miejsc służbowych sędziów i prokuratorów, a także ich odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz wydaleniu ze służby, – majątki 3049 sędziów i prokuratorów, wobec których toczy się śledztwo, zostały zajęte do dnia 28 lipca. Jest rzeczą oczywistą, że niektóre z zatrzymanych osób, szczególnie dziennikarze opublikowali szereg krytycznych artykułów, jakie były nie po linii politycznej prezydenta. Część z zatrzymanych sędziów i prokuratorów nie było członkami popieranego przez rząd stowarzyszenia sędziów, lecz niezależnego stowarzyszenia sędziów YARSAV lub nie było członkami żadnego z tych dwóch stowarzyszeń, więc mogli nie zagłosować na rządową listę w ostatnich wyborach do Najwyższej Rady Sędziów i Prokuratorów. Wedle naszej wiedzy, nie ma ujawnionych dowodów co do tego, ażeby istniał jakikolwiek związek tych sędziów i prokuratorów z wojskowym puczem. Co więcej, istnieją dowody, że rząd był dobrze przygotowany do zwalczania tych ludzi przy użyciu zróżnicowanych środków. Listy zatrzymanych obecnie sędziów zostały przygotowane na długo przed puczem. Jeśli chodzi o sędziów i prokuratorów, listy obejmowały osoby, które zmarły ponad pięćdziesiąt dni wcześniej lub były przeniesione na inne miejsca służbowe niż miejsca wskazane w listach. Jak stwierdził Prezydent Erdogan, ?Pucz był darem od Boga?. Jego walka przeciwko oponentom teraz mogła przyspieszyć. Z tych przyczyn, reakcje przeciwko członkom systemu sądownictwa nie zostały wywołane przez ?zamach stanu?, lecz są elementem ciągu wydarzeń, które krok po kroku ograniczały niezależność tureckiego sądownictwa, poczynając co najmniej od grudnia 2013 roku. Niektóre przytoczone wydarzenia mogą służyć za przykład: – sposób, w jaki śledztwo w sprawie transportu broni zostało zatrzymane, – zmiany do prawnych ram działania Najwyższej Rady Sędziów i Prokuratorów, z których części zapobiegła decyzja Trybunału Konstytucyjnego – sprawa karna przeciwko sędziom Baser i Oczelik – liczne przeniesienia sędziów i prokuratorów bez ich zgody – postępowania dyscyplinarne i zawieszenia sędziów w związku z podjętymi przez nich decyzjami – poprawka do ustawy o Sądzie Kasacyjnym, na mocy której większość sędziów traci ich funkcje – wątpliwa polityka wskazywania nowych sędziów do poważnych spraw kryminalnych oraz tworzenie specjalnych izb w Sądzie Kasacyjnym i wyznaczanie sędziów do tych izb – zmiana systemu szkolenia i naboru kandydatów na sędziów z bardzo krótkim czasem szkolenia przed dopuszczalną nominacją. I.3) W związku z tymi incydentami od grudnia 2013 roku, o których informacje jak dotąd zostały przekazane, pragniemy zwrócić uwagę na podobne wskazania, które były podejmowane przez organizacje europejskie: – Roboczy Raport o Turcji, Rezolucja Parlamentu Europejskiego, 10 czerwca 2014 r. (2014/2953/RSP), – Deklaracja Komisji Weneckiej z 20 czerwca 2015 r. w sprawie Wpływu na Sędziowską Niezawisłość w Turcji, – Komunikat Biura Rady Konsultacyjnej Sędziów Europejskich (CCJE) z 12 czerwca 2015 r., CCJE-BU 2015 (5) w sprawie poważnych zagrożeń dla personalnej i instytucjonalnej niezależności sądownictwa, – Raport CCJE o sądownictwie i sędziach w krajach członkowskich Rady Europy, wersja zaktualizowana nr 2 (2015), która została przyjęta przez Komitet Ministrów – Komunikat Biura CCJE odpowiadająca na prośbę AEAJ o wydanie opinii o niektórych aspektach legislacji tureckiej dotyczącej sędziów i prokuratorów z 5 lipca 2016 r., CCJE-BU (2016)3. I.4) Podsumowując: Platforma postrzega wszystkie te elementy jako jednoznaczne wskaźniki przyjętej przez rząd strategii małych kroków, której celem jest poddanie sądownictwa pod kontrolę rządu. Niezależne sądownictwo jest kamieniem węgielnym demokracji rządzącej się regułami prawa. Przywrócenie tej podstawowej reguły w Turcji nie pozostaje jedynie w zainteresowaniu obywateli tureckich, lecz także wszystkich państw członkowskich Rady Europy. Zadaniem Rady Europy oraz państw członkowskich jest podjęcie próby zatrzymania przedsięwzięć zmierzających do obalenia niezależności sądownictwa, a tym samym w konsekwencji obalenia demokracji jako takiej w Turcji. Ponadto otrzymaliśmy zatrważające raporty na temat okoliczności, w jakich sędziowie i prokuratorzy zostali zatrzymani: – sposób, w jaki zostali oni zatrzymani, – warunki wykonywania zatrzymania (bez niezbędnych udogodnień itp.) – brak opieki medycznej, – ataki serca u zatrzymanych sędziów – brak lub ograniczony kontakt z rodziną, – brak kontaktu z prawnikami, – naciski na broniących prawników, – brak możliwości poufnej rozmowy obrońców z klientami, – naciski na sędziów, którzy prowadzili sprawy zatrzymań przeciwko ich kolegom, – brak dostępu do akt, – jedynie ogólnikowe oskarżenie o ?bycie na listach? jako oficjalny powód do zatrzymania. Te doniesienia nie mogły zostać przez nas zweryfikowane. Jednakże uzyskaliśmy je kolegów, którzy dowiedli jak dotąd swojej wiarygodności. I.6) Mając na uwadze okoliczności wskazane w punktach I.1) do I.5), wzywamy Radę Europy do: – utworzenia, w ramach Zgromadzenia Parlamentarnego, Niezależnej Komisji Śledczej, złożonej z ekspertów Praw Człowieka, w sprawie sytuacji niezależności Sądownictwa w Turcji, ażeby zebrać argumenty tureckich władz przedstawiane dla uzasadnienia ich działań wobec władz sądowniczych oraz poczynić ustalenia faktycznej bazy tych posunięć, – napomnienia Turcji do stosowania europejskich wartości i standardów, – wysłania wysokiej rangi obserwatorów do Turcji dla badania sytuacji zatrzymanych sędziów i prokuratorów. Platforma na rzecz Niezależnego Sądownictwa w Turcji jest gotowa udzielić wsparcia we wszelakiej formie, jaka tylko okaże się niezbędna.
Edith Zeller m.p. Przewodnicząca Stowarzyszenia Europejskich Sędziów Administracyjnych (AEAJ) Christophe Regnard Przewodniczący Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów (EAJ) Tamara Trotman m.p. Przewodnicząca Sędziowie dla Sędziów (Judges for Judges) Gualtiero MICHELINI m.p. Przewodniczący Sędziowie Europejscy dla Demokracji i Wolności (MEDEL)
W obronie tureckich sędziów
