Sanatio iudiciaria

Adam Bodnar minister sprawiedliwości i prokurator generalny rozpoczął proces sanacji wymiaru sprawiedliwości. Zaczął od uzdrawiania sądownictwa. Mówił o tym podczas konferencji prasowej 12 stycznia 2024 roku o KRS. – KRS liczy 25 osób. Niestety, ze względu na zmiany zaczęte w 2015 r. a potem kontynuowane, doszło do tego, że 15 członków KRS wybiera Sejm. Ta zmiana doprowadziła do tego, że liczne osoby nominowane przez KRS, można mieć wątpliwości co do ich statusu w kwestii postępowań sądowych. Doprowadziło to do licznych orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. 21 grudnia powiedziałem, że mamy problem z KRS i do czasu jego rozwiązania nie będę ogłaszał konkursów na stanowiska w sądach powszechnych. Uważam, że kolejnym krokiem powinno być przyjęcie kompleksowej ustawy o KRS, dotyczącej wyboru sędziów, członków KRS. Projekt w skrócie sprowadza się do tego, że to sami sędziowie, przy wsparciu Państwowej Komisji Wyborczej, będą wybierali sędziów KRS. Ten projekt oddajemy teraz do konsultacji. Punkt drugi – to powołanie Rady Społecznej, która będzie wspierać KRS. Mamy wielką nadzieję, że ta ustawa zostanie przyjęta, podpisana przez prezydenta i przynajmniej jedna cząstka sporu o praworządność w Polsce zostanie zakończona. Od tego momentu będziemy mogli uporządkować poszczególne elementy w wymiarze sprawiedliwości.

Minister zapewnia, że projekt będzie przepracowywany transparentnie i jest szeroko konsultowany.

Wiceminister Dariusz Mazur dodał: – Ten projekt ma służyć temu, by polska KRS była postrzegana jako niezależna od władzy politycznej. Podstawowa zmiana: 15 sędziów członków Rady nie będzie wybierana przez polityków, lecz przez sędziów. To są międzynarodowe standardy. 

Wg projektu prawo do zgłaszania kandydatów nie będzie przysługiwało obecnej KRS jako wadliwie powołanej. Kandydatami nie mogliby być też sędziowie w przeszłości delegowani do resortu sprawiedliwości lub do podległych mu instytucji. Muszą to być czynni sędziowie. A także sędziowie pełniący obecnie funkcje kierownicze. Stanowiska obecnych 15 członków KRS z wyboru Sejmu wygasną z chwilą wyboru nowych członków Rady.

Źródło:wyborcza.pl

Projekt nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

12.01.2024

Minister Sprawiedliwości Prokurator Generalny Adam Bodnar zaprezentował dziś projekt Ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Sędziowie-członkowie KRS nie będą wybierani przez Sejm, ale przez sędziów w wyborach organizowanych przed Państwową Komisję Wyborczą. To kolejny ważny krok przywracający w Polsce praworządność. Jednocześnie jest to pierwszy akt ustawowy przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości regulujący jedną z ustrojowych sfer polskiego sądownictwa.

Przeprowadzona w 2018 roku (z inicjatywy Prawa i Sprawiedliwości) nowelizacja ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa doprowadziła do tego, że członków-sędziów Rady wybierali politycy. Należy pamiętać, że Rada jest konstytucyjnym organem, stojącym na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, którego głównym zadaniem jest opiniowanie oraz przedstawianie Prezydentowi kandydatów do powołania na stanowiska sędziów.

Zmiany te negatywnie ocenił Europejski Trybunał Praw Człowieka. Upolitycznienie nowej Krajowej Rady Sądownictwa, jak i skrócenie kadencji jej wcześniejszych członków zostało uznane także przez Komisję Wenecką i przez Brukselę za uderzenie w niezależność polskiego wymiaru sprawiedliwości.
Zaprezentowany dziś przez ministra Adama Bodnara projekt ustawy przywraca KRS wiarygodność i uwalnia ją od politycznych nacisków. Zapisane w ustawie zasady wyboru składu Rady są zgodne z zapisami Konstytucji RP oraz uregulowaniami traktatowymi. Oto najważniejsze zmiany:

• Członkowie-sędziowie KRS nie będą wybierani przez Sejm. 15 sędziów (z 25 członków Rady) wybiorą w wyborach bezpośrednich i tajnych sędziowie w kraju;
• W Radzie reprezentowani będą sędziowie Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, administracyjnych oraz wojskowych;
• Prawo do zgłaszania kandydatów poza określoną grupą sędziów (zależnie od sądu, z którego będzie pochodził kandydat) będzie przysługiwało także Naczelnej Radzie Adwokackiej, Krajowej Radzie Radców Prawnych, Krajowej Radzie Prokuratorów, organom uprawnionym do nadawania stopni naukowych w dziedzinie nauk prawnych, a także grupie co najmniej 2 tysięcy obywateli;
• Prawo do zgłaszania kandydatów nie będzie przysługiwać osobom powołanym na stanowisko sędziowskie z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z 8 grudnia 2017 roku;
• Zgłoszeni na kandydatów mogą być wyłącznie czynni zawodowo sędziowie, którzy jednocześnie wyrazili zgodę na kandydowanie;
• Z prawa do kandydowania do KRS wykluczeni zostaną sędziowie, którzy są lub w okresie trzech lat przed dniem ogłoszenia terminu wyborów, byli delegowani do Ministerstwa Sprawiedliwości lub do innego urzędu podlegającego władzy wykonawczej lub powołani z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z 8 grudnia 2017 roku;
• W myśl nowych przepisów nie będzie można łączyć funkcji członka Rady ze stanowiskiem prezesa sądu, prezesa izby, wiceprezesa sądu, zastępcy prezesa, rzecznika dyscyplinarnego oraz jego zastępcy;
• Organem zarządzającym wybory do KRS będzie Państwowa Komisja Wyborcza;
• Przy KRS powołana zostanie Rada Społeczna, której zadaniem będzie opiniowanie kandydatów na stanowiska sędziowskie i asesorskie. Działanie Rady zminimalizuje ryzyko nacisków politycznych na sądy.
• Mandaty sędziów-członków KRS wybranych na podstawie przepisów z 2017 r., wygasną z dniem ogłoszenia wyników wyborów na nowych członków Rady. Wybory zostaną przeprowadzone zgodnie z nową ustawą.Zaprezentowana przez szefa Resortu sprawiedliwości ustawa przywróci zburzony przez poprzednie władze porządek konstytucyjny, przyczyni się do odbudowy społecznego zaufania do polskiego wymiaru sprawiedliwości, a także sprawi, że Polska znowu będzie postrzegana jako kraj praworządny. 

Zaprezentowana przez szefa Resortu sprawiedliwości ustawa przywróci zburzony przez poprzednie władze porządek konstytucyjny, przyczyni się do odbudowy społecznego zaufania do polskiego wymiaru sprawiedliwości, a także sprawi, że Polska znowu będzie postrzegana jako kraj praworządny.  

Akt ten będzie także ważnym krokiem w „odblokowaniu” należnych Polsce środków z Krajowego Planu Odbudowy. 

Teraz projekt trafi do rządowych prac legislacyjnych, z uwzględnieniem konsultacji społecznych. Następnie projekt zostanie skierowany do Sejmu, gdzie odbędą się trzy czytania, dyskusje i ewentualne poprawki. Później ustawą zajmie się Senat. Po ostatecznym przyjęciu przez Sejm akt prawny trafi do podpisu Prezydenta. Uchwalone oraz podpisane przez Prezydenta przepisy (ogłoszone w Dzienniku Ustaw RP) zaczną obowiązywać po 14 dniach.

Biuro Komunikacji i Promocji
Ministerstwo Sprawiedliwości