Liczba spraw stale rośnie. Polska jest w pierwszej dziesiątce obciążenia sądów sprawami cywilnymi i gospodarczymi.
Czego dowiadujemy się z corocznego zestawienia #Justicescorboard?
Liczba spraw stale rośnie. Polska jest w pierwszej dziesiątce obciążenia sądów sprawami cywilnymi i gospodarczymi.
Jesteśmy w europejskiej średniej jeśli chodzi o możliwość odbycia rozprawy online. Dużo gorzej wypadamy, gdy spojrzeć na możliwość złożenia pozwu online czy cyfrowy dostęp do informacji o sprawach.
Mamy 27 sędziów na 100 tysięcy mieszkańców. To siódme miejsce w UE. Dużo? Niekoniecznie.
Zestawienie nie uwzględnia tzw. jurysdykcji, czyli katalogu spraw, którymi zajmują się sądy. Przykładowo, polski sędzia karny orzeka nie tylko w sprawach ciężkich przestępstw, ale musi też zajmować się jednocześnie zalewem powtarzalnych, drobnych spraw, jak np. nałożenie grzywny za odmowę wskazania, kto kierował pojazdem, który pół roku temu zaparkował na zakazie.
Statystyki nie obejmują modelu pracy sędziego, czyli tego, w jakim stopniu wspomagany jest przez innych pracowników, a na ile każdą – nawet mało istotną czynność – musi wykonać sam. I tak, polscy sędziowie muszą osobiście zatwierdzać setki rachunków wystawionych przez kuratora czy tłumacza albo zarządzić wypłatę wynagrodzenia biegłego.
Wnioski? Potrzebujemy szerokiej informatyzacji, uproszczenia procedur, godnie wynagradzanych urzędników sądowych i zapełnienia sędziowskich wakatów.
Przykładowe pomysły na ulepszenie pracy sądów znajdziecie w naszych #20postulatach.:
Iustitia – 20 postulatów na sprawne sądy w 2026r. – przekazane Min. Adamowi Bodnarowi.
Iustitia, największe stowarzyszenie sędziowskie, przedstawia 20 postulatów, które mają usprawnić działanie sądów do 2026 r. „Możliwość sprawnego i sprawiedliwego uregulowania swoich spraw w sądzie to często warunek dobrego życia rodzinnego czy zawodowego. Sprawiedliwy i sprawny sąd pomaga w rozwiązywaniu kryzysów i zapewnia równość wszystkim. Żeby tak mogło być potrzebujemy przecięcia węzła gordyjskiego z neo-sędziami i technologicznego skoku do przodu. Jako sędziowie mamy pomysł jak to naprawić” – mówi prezes Iustitii sędzia Krystian Markiewicz.
W przedstawionych przez Iustitię postulatach zawarta są rozwiązania z różnych obszarów, od dotyczących kwestii rządów prawa do rozwiązań usprawniających procedury.
„Dobrze zarządzane sądy muszą być oparte na mocnych fundamentach. Trzeba naprawić, to co zostało zepsute, ale też spojrzeć w przyszłość i wykonać technologiczny skok do przodu” – podkreśla prezes Iustitii.
„Od kilku lat wiadomo, jak duży jest problem z zalewem spraw frankowych. Wiele sądów okręgowych zostało kompletnie zablokowanych przez te sprawy. Rozwiązaniem, które w tych sprawach da pierwszy efekt, byłoby wprowadzenie możliwości odstąpienia od uzasadniania wyroków z możliwością wskazania jedynie, że sąd w pełni podziela argumenty z pozwu lub odpowiedzi na pozew. Należy też wprowadzić systemy wspomagające analizę umów, choćby poprzez program, którym dysponuje już Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów” – mówi rzecznik prasowy Iustitii Bartłomiej Przymusiński.
„Zrealizowanie tych postulatów da szansę na realne przyspieszenie w 2026 r. Ludzie nie chcą już słyszeć, że mają czekać. Trzeba działać tam, gdzie to możliwe i tak szybko jak to możliwe. My te możliwości pokazujemy.” – podkreśla Bartłomiej Przymusiński.
Iustitia proponuje również m.in. w pełni elektroniczny e-sąd, zwiększenie wynagrodzeń biegłych, opracowanie wielojęzycznych wzorów pouczeń w sprawach karnych, publikowanie statystyk sądów, rozszerzenie dostępu sądów do baz danych. W opracowaniu zwrócono również uwagę na konieczność zapobieżenia luce kadrowej i zwiększania wolnych miejsc na aplikacji sądowej.
Raport przyjęli sędziowie na poszerzonym zebraniu zarządu Iustitii z oddziałami z całej Polski i został przekazany Ministrowi Sprawiedliwości Adamowi Bodnarowi.
Materiały w załączeniu.
list Krystiana Markiewicza do Adama Bodnara (pdf)
Raport Sprawne i Stabilne Sądy. Postulaty (pdf)
Raport Sprawne i Stabilne Sądy. Slajdy (pdf) Pełen raport na stronie SSP Iustitia
