Najnowsze informacje
Finansowanie pomostowe

Prawo dla braci mniejszych

Wdrażanie wytycznych Komisji Europejskiej dot. warunków transportu i metod uboju zwierząt oraz dobrostanu świń nie odbywa się bez problemów, zwłaszcza w praktyce – wynika z nowego sprawozdania Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, które Janusz Wojciechowski, polski przedstawiciel w ETO zaprezentował podczas konferencji w NIK. Działania Unii Europejskiej na rzecz dobrostanu zwierząt przyniosły sukcesy w istotnych obszarach. Niestety w przypadku zwierząt gospodarskich nadal występują uchybienia. Kontrolerzy podkreślają, że co do zasady państwa członkowskie w odpowiedzi na zalecenia Komisji podejmują odpowiednie działania, choć zdarza się, że zajmuje im to dużo czasu.

      UE posiada jedne z najwyższych na świecie standardów w zakresie dobrostanu zwierząt, które obejmują przepisy dotyczące chowu, transportu i uboju zwierząt gospodarskich. W ramach wspólnej polityki rolnej (WPR) płatności dla rolników są uzależnione od zapewnienia minimalnego poziomu dobrostanu zwierząt, zaś w polityce rozwoju obszarów wiejskich przewidziano zachęty dla rolników do stosowania wyższych standardów. W ramach programów rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020 18 państw członkowskich przydzieliło 1,5 mld euro na płatności na rzecz dobrostanu zwierząt.

   Mimo tak prowadzonej polityki obywatele Unii są coraz bardziej zaniepokojeni wpływem rolnictwa na dobrostan zwierząt oraz powiązanym oddziaływaniem na zdrowie publiczne i zdrowie zwierząt. W związku z tym Komisja opracowała dokumenty strategiczne w celu zapewnienia ram dla swoich działań w tym obszarze.

   Cel, jakim jest promowanie dobrostanu zwierząt, stanowi jeden z priorytetów rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020, a Europejski Trybunał Obrachunkowy zaobserwował dobre przykłady działań korzystnych dla zwierząt w państwach członkowskich, w których przeprowadził wizyty. Działanie „Dobrostan zwierząt” nie było jednak powszechnie stosowane. Aby zweryfikować, w jaki sposób kontrolowany jest dobrostan zwierząt gospodarskich, oraz ocenić całościowe wdrożenie unijnej strategii na rzecz dobrostanu zwierząt, kontrolerzy przeprowadzili wizyty w pięciu państwach członkowskich: w Niemczech, we Francji, Włoszech, w Polsce i Rumunii. Na tej podstawie stwierdzili, że działania UE przyniosły sukcesy w części obszarów, ale nadal występują uchybienia, jeśli chodzi o spełnianie norm minimalnych.

    Istnieją ponadto możliwości lepszej koordynacji z kontrolami przestrzegania zasady wzajemnej zgodności, a zasoby wspólnej polityki rolnej mogłyby być lepiej wykorzystywane w celu promowania wyższych standardów w zakresie dobrostanu zwierząt. – Dobrostan zwierząt ma duże znaczenie dla obywateli Unii – powiedział podczas prezentacji raportu w NIK Janusz Wojciechowski, członek Europejskiego Trybunału Obrachunkowego odpowiedzialny za to sprawozdanie.

      – Komisja Europejska w proaktywny sposób uwzględnia obawy zainteresowanych stron, wciąż należy jednak zmniejszyć dystans między ambitnymi celami a wdrażaniem przepisów w praktyce. Aby zapewnić przestrzeganie norm minimalnych, Komisja wydawała wytyczne, a także podejmowała działania w zakresie egzekwowania przepisów. Jej wysiłki przyniosły sukcesy w istotnych obszarach, w szczególności w zakresie grupowego utrzymania loch i zakazu stosowania klatek, które ograniczają swobodę ruchu kur niosek. Komisja i państwa członkowskie prowadziły prace nad wytycznymi, by zapewnić lepsze zrozumienie i przestrzeganie na większą skalę wymogów prawnych, oraz szeroko je rozpowszechniały. Skontrolowane państwa członkowskie co do zasady stosowały się do zaleceń Komisji, choć niekiedy zajmowało im to dużo czasu.

Kontrolerzy zwrócili też uwagę, że w niektórych obszarach nadal występują uchybienia. Tak jest zwłaszcza w przypadku rutynowego obcinania ogonów prosiętom, nieprzestrzegania przepisów w sprawie transportu dalekobieżnego i transportu zwierząt niezdolnych do podróży oraz stosowania nieodpowiednich procedur ogłuszania podczas uboju. Kluczową rolę w tym względzie odgrywają systemy kontroli urzędowych stosowane w państwach członkowskich. Kontrolerzy zaobserwowali przypadki dobrych praktyk, w szczególności w odniesieniu do spójności kontroli urzędowych, ale stwierdzili jednocześnie, że należy położyć większy nacisk na obszary i podmioty branżowe, w przypadku których ryzyko niezgodności jest wyższe. Aby usprawnić zarządzanie polityką w zakresie dobrostanu zwierząt, państwa członkowskie mogłyby w lepszy sposób wykorzystywać informacje uzyskane w toku audytów wewnętrznych i za pośrednictwem skarg.

    Zdaniem kontrolerów państwa członkowskie zasadniczo wdrożyły odpowiednie mechanizmy na potrzeby kontroli przestrzegania zasady wzajemnej zgodności związanych z dobrostanem zwierząt. Nie wykorzystano jednak jak dotąd wszystkich możliwości polepszenia ich koordynacji z kontrolami urzędowymi. Stwierdzono ponadto przypadki, w których kary nałożone przez agencje płatnicze nie były proporcjonalne do wagi nieprawidłowości.

    Kontrolerzy sformułowali szereg zaleceń pod adresem Komisji Europejskiej mających na celu poprawę zarządzania polityką w zakresie dobrostanu zwierząt. Dotyczą one przede wszystkim strategicznych ram na rzecz dobrostanu zwierząt, bardziej skutecznego egzekwowania przepisów, opracowania wytycznych zapewniających przestrzeganie wymogów, wzmocnienia powiązań między systemem wzajemnej zgodności a dobrostanem zwierząt oraz podjęcia działań w celu lepszego uwzględnienia dobrostanu zwierząt w polityce rozwoju obszarów wiejskich.

Unijny sektor produkcji zwierzęcej stanowi 45 proc. całkowitej działalności rolniczej, a ponadto generuje produkcję o wartości 168 mld euro rocznie i zapewnia około 4 mln miejsc pracy. Sektory powiązane (przetwórstwo mleka i mięsa, pasze dla zwierząt gospodarskich) generują roczny obrót w wysokości około 400 mld euro. Konsekwentne stosowanie standardów w zakresie dobrostanu zwierząt pomaga w zapewnieniu równych warunków konkurencji w tych sektorach.

Według badania Parlamentu Europejskiego szacuje się, że w UE hodowanych jest 4,5 mld kurcząt, kur niosek i indyków oraz 330 mln krów, świń, kóz i owiec.Sprawozdanie specjalne nr 31/2018 pt. „Dobrostan zwierząt w UE – zmniejszanie dystansu między ambitnymi celami a praktycznym wdrażaniem” jest dostępne na stronie internetowej Trybunału (eca.europa.eu) w 23 językach UE.

DZIAŁANIA PROKURATURY W SPRAWACH DOTYCZĄCYCH OCHRONY PRAW ZWIERZĄT

Prokuratura wykonując powierzone jej zadania w zakresie ścigania przestępstw podejmuje liczne działania na rzecz ochrony zwierząt. Na szczeblu Prokuratury Krajowej prowadzony jest monitoring postępowań karnych w zakresie ochrony praw zwierząt, a także koordynowane są działania prokuratury dotyczące tego rodzaju postępowań.W Departamencie Postępowania Przygotowawczego Prokuratury Krajowej został wyznaczony koordynator zajmujący się działaniami prokuratury w zakresie postępowań, których przedmiotem jest znęcanie się nad zwierzętami.

ZALECENIA ZASTĘPCY PROKURATORA GENERALNEGO

   Z  uwagi na wagę tego problemu już w 2017 roku zastępca prokuratora generalnego – Krzysztof Sierakskierował do wszystkich prokuratorów regionalnych pismo, w którym zwrócił uwagę na konieczność szybkiej i zdecydowanej reakcji prokuratorów na każdorazowe zawiadomienie o przypadku bezmyślnego krzywdzenia zwierząt domowych i dziko żyjących, a także zwiększenie nadzoru nad postępowaniami prowadzonymi przez policję. Za konieczne uznano zwracanie uwagi na prawidłowe formułowanie wniosków w zakresie wymiaru kary wobec sprawców powyżej wskazanych przestępstw, przeprowadzanie właściwej oceny wszystkich okoliczności wpływających na wymiar kary, w przypadkach szczególnie drastycznych zachowań, występowanie z wnioskami o wymierzenie kary pozbawienia wolności – bez jej warunkowego zawieszenia, a także o wysoką, a tym samym dolegliwą grzywnę. W przypadku wymierzenia przez sądy kar w rozmiarach zbliżonych do najniższego ustawowego zagrożenia, wskazano na konieczność wnoszenia środka odwoławczego. Podkreślono także potrzebę orzekania przez sąd nawiązki na cel związany z ochroną zwierząt, środków karnych w postaci zakazu posiadania zwierząt, zakazu wykonywania określonego zawodu, prowadzenia określonej działalności.

REZULTATY PODJĘTYCH DZIAŁAŃ

  Podkreślić należy, iż wdrożony monitoring oraz zalecenia Zastępcy Prokuratora Generalnego spowodowały zwiększony, prokuratorski nadzór nad prowadzeniem spraw dotyczących znęcania się nad zwierzętami, co doprowadziło m.in. do zwiększenia wymiaru kar wnioskowanych i orzekanych wobec sprawców tego typu przestępstw.

ORZEKANE SUROWE KARY

     Wskazać także należy, iż sądy zaczęły wymierzać kary pozbawienia wolności bez ich zawieszenia wobec sprawców szczególnie okrutnych czynów oraz większe kary grzywny i nawiązki. Jako przykład można wskazać sprawy prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w Goleniowie, która skierowała akty oskarżenia przeciwko sprawcom przestępstw z art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1840 ). Wobec jednego ze sprawców sąd orzekł między innymi karę bezwzględną jednego roku pozbawienia wolności, zakaz posiadania zwierząt na 8 lat, nawiązkę w kwocie 4000 zł na rzecz TOZ Oddział w Goleniowie, podanie wyroku do publicznej wiadomości. Natomiast drugi sprawca został skazany miedzy innymi na karę bezwzględną 2 lat pozbawienia wolności, zakaz posiadania zwierząt na 6 lat, nawiązkę w wysokości 6000 zł na rzecz TOZ w Szczecinie. Podkreślić należy, że kary pozbawienia wolności – w przypadku szczególnie drastycznych spraw – coraz częściej są wymierzane przez sądy bez ich warunkowego zawieszenia.

APELACJE OD WYROKÓW SKAZUJĄCYCH NA ZBYT NISKIE KARY

W przypadkach orzekania kar zbyt niskich, polegających głównie na wymierzeniu kary ograniczenia wolności i niskich grzywien prokuratorzy wnoszą apelacje od takich wyroków.

WSPÓŁPRACA PROKURATURY Z ORGANIZACJAMI ZAJMUJĄCYMI SIĘ OCHRONĄ PRAW ZWIERZĄT

   Ponadto dodać należy, że przedstawiciel Departamentu Postępowania Przygotowawczego Prokuratury Krajowej systematycznie uczestniczy w spotkaniach z organizacjami zajmującymi się ochroną praw zwierząt, współpracuje z tymi organizacjami, także w zakresie poszczególnych postępowań, prowadzonych przez powszechne jednostki prokuratury, a także bierze udział w posiedzeniach Parlamentarnego Zespołu Przyjaciół Zwierząt przy Sejmie RP. Współpraca ta ma szczególne znaczenie dla podnoszenia skuteczności ścigania sprawców tych przestępstw oraz wpływa na zdecydowaną i bezzwłoczną reakcję prokuratorów, często dzięki uzyskiwaniu szybkich informacji o przypadkach szczególnie brutalnego znęcania się nad zwierzętami. Podkreślić należy, iż Prokuratura podejmuje szereg działań zmierzających do tego, aby czyny osób zadających cierpienie zwierzętom spotkały się z adekwatną reakcją organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości.

Dział Prasowy Prokuratura Krajowa

Sprawdź także

Gdy MSZ milczy, działa RPO

PO interweniuje w sprawie Poczobuta, chce wyjaśnień od ambasadora RP w Mińsku Andrzej Poczobut przebywa …