PoPrawny Poznański serwis prawny
Powiązane artykuły
„Nie wybieramy czasów, w których mamy żyć, ale wybieramy, jak żyjemy w tych czasach” – pisał Andrzej Poczobut 28 listopada 2022 r.
25 marca 2021 – nad ranem do mieszkania Poczobutów w Grodnie wchodzi milicja i funkcjonariusze KGB w kominiarkach. „Milicja w kominiarkach wdarła się do domu. Rewizja. Nie pozwalają dzwonić” – pisze na Facebooku żona Andrzeja, Oksana. Zabierają komputer, telefony, nośniki danych, karty płatnicze i wszystkie książki w języku polskim. Rodzina z opóźnieniem dowiaduje się o postawionych Andrzejowi zarzutach. Oskarżono go o „umyślne działania mające na celu podżeganie do nienawiści narodowej i religijnej oraz sianie niezgody na podstawie przynależności narodowej, religijnej, językowej i innej, a także rehabilitację nazizmu popełnione przez grupę osób”. Grozi za to od pięciu do 12 lat więzienia.
Kalendarium kaźni:
27 marca 2021 – z aresztu w Grodnie Poczobut zostaje przewieziony do aresztu Okrestino w Mińsku. To owiane złą sławą więzienie, w którym katowano zatrzymanych uczestników demonstracji po sfałszowanych wyborach w sierpniu 2020 r. Głos w sprawie Poczobuta głos zabrał sam białoruski dyktator Alaksander Łukaszenka. – Nielegalna grodzieńska organizacja, nawet się nie kryjąc, gloryfikowała bandytów i nazistów! – grzmiał.
Kwiecień 2021 – Poczobut zostaje przeniesiony do więzienia w Wołodarce. W listach pisze do żony, że myśli o polskich działaczach więzionych w tych samych murach za czasów Stalina. Po kilku tygodniach następne przeniesienie. Tym razem do owianego złą sławą ciężkiego aresztu w Żodino pod Mińskiem.
Maj/czerwiec 2021 – Poczobut dostaje ofertę wyjścia na wolność. Ma się ukorzyć przed Łukaszenką, przeprosić, poprosić o łaskę i zgodzić się na zawsze opuścić Białoruś. Omawia. Więzienna administracja uznaje go za ekstremistę, co oznacza zaostrzony reżim. W tym samym czasie Poczobut zostaje zakażony koronawirusem. Poważnie podupada na zdrowiu, nie dostaje przepisanych lekarstw na serce, traci siłę.
27 sierpnia 2021 – W Europejskim Centrum Solidarności Andrzej Poczobut zostaje uhonorowany Medalem Wolności Słowa.
7 grudnia 2021 – Andrzej Poczobut po raz drugi zostaje Dziennikarzem Roku w konkursie zorganizowanym przez „Press”.
25 marca 2022 – Z więzienia wychodzi ze względu na stan zdrowia Andżelika Borys, która odtąd ma przebywać w areszcie domowym. W sprawie Poczobuta nic się nie zmienia.
4 maja 2022 – Poczobut zostaje przeniesiony z Żodino do aresztu w Mińsku.
17 sierpnia 2022 – Poczobut dostaje kolejne zarzuty. Zostaje oskarżony o „wzywanie do działań na szkodę bezpieczeństwa Białorusi”.
19 września 2022 – Poczobut pisze w grypsie, że u niego wszystko „stabilnie” i wkrótce ma zacząć się jego proces. „Sprawę powinni przekazać już do prokuratury generalnej, a stamtąd do Sądu Najwyższego, który skieruje ją do jednego z sądów obwodowych”.
23 września 2022 – Poczobut zostaje przeniesiony do więzienia w Grodnie.
6 października 2022 – KGB wpisuje Poczobuta na listę osób zaangażowanych w działalność terrorystyczną. W liście z więzienia dziennikarz pisze:
„Nie mam złudzeń co do wyniku [procesu], spokojnie przyjmę wyrok i ze spokojnym sumieniem pójdę do łagru. Cóż, taki mój los. Zawsze wiedziałem, że jeśli takie czasy przyjdą na Białoruś, trafię do więzienia. Jak pokazuje moja dzisiejsza sytuacja, nie myliłem się”.
28 listopada 2022 – Przed sądem obwodowym w Grodnie powinna się odbyć pierwsza rozprawa Poczobuta. W ostatniej chwili zostaje odwołana. Dziennikarz pisze w liście: „Nie wybieramy czasów, w których mamy żyć, ale wybieramy, jak żyjemy w tych czasach”.
9 stycznia 2023 – Kolejny termin rozpoczęcia procesu Poczobuta. Kolejny raz rozprawa zostaje odwołana.
16 stycznia 2023 – Proces w końcu się rozpoczyna. Po kwadransie sędzia Dmitrij Bubenczyk utajnia rozprawę, zgadzając się z prokuraturą, że skoro dowodami są dokumenty z archiwów KGB i rosyjskiej FSB, to proces nie może toczyć się przy otwartych drzwiach. Na wykonanych przez reżimowe białoruskie media nagraniach widać, że Poczobut w więzieniu bardzo schudł.
8 lutego 2023 – Sędzia Bubenczyk odczytuje wyrok. Osiem lat więzienia.
26 maja 2023 – Białoruski Sąd Najwyższy podtrzymuje wyrok ws. Poczobuta.
21 czerwca 2023 – Poczobut zostaje przetransportowany do kolonii karnej o zaostrzonym rygorze w Nowopołocku na wschodniej Białorusi. To łagier położony przy kombinacie chemicznym, skażone miejsce, gdzie więźniów wyniszcza się ciężką fizyczna pracą. Za rzekome złamanie regulaminu zaraz po przybyciu Poczobut zostaje wysłany na wiele miesięcy do karceru.
3 sierpnia 2025 – Poczobut w łagrze przechodzi zabieg medyczny. Stan jego zdrowia nie jest dobry. Od dłuższego czasu uskarża się na skoki ciśnienia. Waży 70 kg.
11 września 2025 – Łukaszenka wypuszcza pierwszych 52 więźniów politycznych. To efekt negocjacji z administracją prezydenta USA Donalda Trumpa, który w zamian za wypuszczanie dysydentów stopniowo znosi nałożone na Białoruś sankcje. Do wiosny 2026 r. zwolniono w czterech grupach ok. 400 osób. Wśród nich nie ma Poczobuta. Łukaszenka sugeruje, że los dziennikarza zależy od bezpośrednich rozmów z Polską.
Żona Poczobuta: Andrzej opuścił karcer, dostałam listy. Ma poduszkę i koc
16.01.2023, Grodno, Andrzej Poczobut podczas procesu
11 listopada 2025 – prezydent Karol Nawrocki odznaczył Poczobuta Orderem Orła Białego „w uznaniu znamienitych zasług w działalności na rzecz Polaków na Białorusi, w szczególności za walkę o prawa człowieka i niezłomną postawę w konfrontacji z przejawami odradzających się reżimów totalitarnych”.
10 grudnia 2025 – Poczobut zostaje laureatem Nagrody Obrońcy Praw Człowieka 2025 przyznawanej przez Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego.
16 grudnia 2025 – Poczobut zostaje uhonorowany przez Parlament Europejski nagrodą im. Andrieja Sacharowa. – Andrzej płaci osobistą cenę za odwagę mówienia prawdy. Parlament Europejski nie odwraca wzroku od jego losu. Wzywamy do jego natychmiastowego uwolnienia – mówiła przewodnicząca Parlamentu Roberta Metsola. Nagrodę podczas uroczystości w Strasburgu odbiera córka Andrzeja, Jana.
6 marca 2026 – Poczobut zostaje laureatem Nagrody im. Andrzeja Wajdy. Kapituła nagrody uzasadnia, że jego „postawa jest przypomnieniem, że wartości, o które walczył Andrzej Wajda – wolność, godność i prawda – są uniwersalne i ponadczasowe”.
Redagowała Ludmiła Anannikova.Przedruk z wyborcza.pl
