PoPrawny Poznański serwis prawny
Powiązane artykuły
Prywatny biznes dostanie dostęp do fotografii obywateli z rejestru dowodów osobistych. Rozwód będzie możliwy przed urzędnikiem, a nie tylko przed sądem. Syndyk otrzyma informacje objęte tajemnicą bankową, a instytucje ogłaszające przetarg będą zobligowane do sporządzania dodatkowych badań. Tak daleko idące zmiany rząd chce wprowadzić w specjalnym trybie deregulacji, ograniczając konsultacje i analizy do minimum – lub wręcz z nich rezygnując.
Zapowiadana przez premiera Donalda Tuska liczba 120 ustaw deregulacyjnych nie wydaje się całkowicie nierealna. Rządowe Centrum Legislacji opublikowało już ok. 30 projektów ustaw zawierających w numerze kod „DER”. Są one procedowane w ekspresowym tempie. Przykładowo, 13 maja rząd obradował nad pięcioma projektami deregulacyjnymi. Jednym z nich był opublikowany niecałe dwa tygodnie wcześniej projekt nowelizacji ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (UDER8), opracowany w Ministerstwie Cyfryzacji.
Biznes dostanie dostęp do zdjęć z dowodów
Projekt zakłada m.in. uproszczenie udostępniania danych z różnego rodzaju rejestrów, takich jak centralna ewidencja pojazdów, rejestr PESEL itp. Jednocześnie przewiduje drugie rozwiązanie, które nie jest uzasadniane deregulacją, a „bezpieczeństwem obrotu prawnego”.
Chodzi o udostępnienie prywatnym dostawcom usług fotografii klientów przechowywanych w Rejestrze Dowodów Osobistych. Ma to umożliwić weryfikację zgodności fotografii w okazywanym przez klienta dowodzie osobistym z fotografią gromadzoną w państwowym rejestrze. Z uzasadnienia wynika, że ograniczy to zjawisko kradzieży tożsamości przez posługiwanie się sfałszowanymi dowodami. Dostęp do naszych zdjęć otrzymają: banki, SKOK-i, instytucje pożyczkowe, inni dostawcy usług płatniczych, firmy telekomunikacyjne, tzw. dostawcy kwalifikowanych usług zaufania.
Czytaj komentarz praktyczny w LEX: Makowski Kamil, Udostępnianie danych z Rejestru Dowodów Osobistych – zagadnienia ogólne>
Do projektu dołączono ocenę RODO. – Projektowane regulacje przewidują rozszerzenie obecnie dostępnych narzędzi wyłącznie o jedną daną tj. wizerunek osoby. Jest to jednak dana niezbędna do weryfikacji autentyczności dokumentu i tożsamości osoby – czytamy w dokumencie.
Prof. Grzegorz Sibiga, adwokat, partner w kancelarii Traple, Konarski, Podrecki i Wspólnicy, uważa, że udostępnienie fotografii z dowodów określonym podmiotom prywatnym znajduje uzasadnienie faktyczne, ale to nie wystarczy.
– Konstytucja gwarantuje nam autonomię w decydowaniu o ujawnieniu naszych danych, a wyjątkiem jest mające podstawę w ustawie działanie władzy publicznej, ale tylko w zakresie niezbędnym w demokratycznym państwie prawnym. Tymczasem mamy kolejny przykład, gdy administracja władczo gromadzi dane osobowe w określonym celu, a później w drodze ustawy zmienia sobie ten cel decydując o zupełnie innym przeznaczeniu danych – mówi prof. Sibiga.
Jak tłumaczy, dla potrzeb zapewnienia porządku publicznego obywatel musi posiadać dokument tożsamości i jest obowiązany przekazać swoje zdjęcie do niego, które jest przechowane w rejestrach publicznym. Władza zamierza tymczasem udostępnić to zdjęcie komu innemu, w zupełnie innych celach, bez pytania o to obywatela.
– Jest to nadal nawyk z czasów komunistycznych, gdy to państwo swobodnie decydowało o losie danych obywateli, którzy nie mieli nic do powiedzenia w zakresie własnych danych – komentuje profesor.
I proponuje alternatywę prawną: pozostawienie obywatelowi decyzji co do ujawnienia jego zdjęcia. – To on powinien mieć więc wybór, czy woli wyższy poziom bezpieczeństwa, czy wyższy poziom prywatności. Technologicznie byłoby to możliwe np. przez zaznaczenie odpowiedniej opcji w mObywatelu – mówi prof. Sibiga. – Chlubnym wyjątkiem odmiennego podejścia władzy jest możliwość zastrzeżenia numeru PESEL, gdzie obywatel jest traktowany przez władze jak partner i sam decyduje, czy chce, aby jego dane były w określony sposób wykorzystywane – dodaje.
Ministerstwo Cyfryzacji w ocenie skutków regulacji przyznało, że „nie zidentyfikowano odpowiedników wprowadzanych procedur w innych krajach członkowskich OECD/UE”. Konsultacje projektu skróciło do 7 dni. Już po ich ukończeniu do projektu dodało jeszcze jedną wrzutkę: zastąpienie osobnych wykazów obywateli polskich przebywających w okręgu konsularnym jednym rejestrem obywateli polskich przebywających za granicą. Ma to umożliwić udostępnienie w mObywatelu usługi elektronicznej rejestracji podróży zagranicznej.
Czytaj także w LEX: Ochrona danych osobowych na gruncie ustawy dostosowującej polskie prawo do wymogów unijnej Dyrektywy>
Rozwód to deregulacja
Projekt określany hasłem „rozwody pozasądowe”, opracowany w Ministerstwie Sprawiedliwości w ogóle nie dotyczy gospodarki ani przedsiębiorczości. Ba, przewiduje zmiany o randze kodeksowej, czyli w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Także on jest jednak oznaczony skrótem „DER” i procedowany w ekspresowym trybie deregulacyjnym (UDER24). Czytaj więcej: Rozwód pozasądowy – trzeba mieć roczny staż i 620 zł
Resort proponuje, by małżeństwa nieposiadające dzieci mogły być rozwiązane nie tylko przed sądem, ale też przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Zmiana może mieć fundamentalne znaczenie dla wielu osób, rocznie w Polsce rozpada się bowiem 24 tysiące takich małżeństw. Pomysł nie jest całkowicie nowy: przed rokiem szeroko komentowana była propozycja, by udzielanie rozwodów powierzyć notariuszom. Krytycznie na ten temat wypowiadało się m.in. środowisko adwokackie, które teraz nie zostało zapytane o zdanie.
– Z uwagi na pilność prac legislacyjnych nie udostępniono projektu ustawy do konsultacji i opiniowania, w tym zaopiniowania przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego – czytamy w ocenie skutków regulacji. Analizę prawnoporównawczą projektodawca ograniczył do trzech państw (Łotwa, Estonia, Słowenia).
Czytaj więcej na Prawo.pl
