Strona główna / Listy / Dostęp do prawnika loterią

Dostęp do prawnika loterią

Odpowiedź MS na list Prezesa NRA ws. dostępu zatrzymanego do adwokata

„Ministerstwo Sprawiedliwości nie przewiduje obecnie podjęcia prac legislacyjnych w zakresie nowelizacji art. 87 k.p.k. w celu zapewnienia obowiązkowej obecności pełnomocnika w czynnościach postępowania przygotowawczego, ani też zmiany art. 301 k.p.k. w celu zapewnienia obecności obrońcy podczas przesłuchania”. Informacja ta zawarta jest w odpowiedzi MS na pismo prezesa NRA adw. Jacka Treli w sprawie dostępu osoby zatrzymanej do adwokata.

Prezes Naczelnej Rady Adwokackiej wysłał pismo do ministerstwa 12 sierpnia br., nawiązując do zajść, jakie miały miejsce 7 i 8 sierpnia br. na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie. „Dokonane w ich trakcie przez Policję zatrzymania podkreślają istotę i wagę prawa do obrony, którego elementem powinno być zagwarantowane prawo do pomocy prawnej dla każdego zatrzymanego na najwcześniejszym etapie czynności policyjnych.” – napisał adw. Trela. Zaznaczył w liście, że adwokatura, a także poszczególni przedstawiciele zawodu, wielokrotnie wypowiadali się publicznie w sprawie dostępu osoby zatrzymanej do adwokata.

Adw. Trela zwrócił uwagę, że zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1919 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie pomocy prawnej z urzędu dla podejrzanych i oskarżonych w postępowaniu karnym oraz dla osób, których dotyczy wniosek w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania, podstawowym prawem osoby zatrzymanej jest możliwość uzyskania pomocy profesjonalnej z urzędu (tym bardziej z wyboru) jeszcze przed pierwszym przesłuchaniem, czy to przez Policję, czy przez prokuratora.

Prezes NRA napisał także, że ważne jest z punktu widzenia tak pojmowanego prawa do obrony, aby obowiązkiem organu procesowego było zapewnienie realnego dostępu do obrońcy/pełnomocnika. W celu właściwej transpozycji do porządku prawnego w/w dyrektywy konieczne są zmiany Kodeksu postępowania karnego, w tym w szczególności art. 87 §3 k.p.k., dającego możliwość odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika w oparciu o dyskrecjonalną ocenę prokuratora, że nie wymaga tego obrona interesów osoby zatrzymanej, a także art. 301 k.p.k., który obecnie umożliwia prowadzenie przesłuchania nawet pomimo nieobecności ustanowionego obrońcy.

Istotne z punktu widzenia prawa do obrony i respektowania europejskich zasad postępowania wobec zatrzymanych jest, aby każdy zatrzymany został pouczony o prawie do złożenia wniosku o przyznanie obrońcy/pełnomocnika z urzędu i prawie do prowadzenia czynności procesowych (przesłuchania, okazania, konfrontacji, eksperymentu procesowego) dopiero z ich udziałem.

Odnosząc się do pisma prezesa NRA, podsekretarz stanu w ministerstwie sprawiedliwości, Marcin Romanowski, stwierdza, że:

Prawo polskie odpowiada wymogom dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1919 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie pomocy prawnej z urzędu dla podejrzanych i oskarżonych w postępowaniu karnym oraz dla osób, których dotyczy wniosek w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania.

Informacja o pełnej implementacji dyrektywy, a więc o całkowitej zgodności prawa polskiego z jej przepisami, została przekazana Komisji Europejskiej zgodnie z wymogiem notyfikacji wynikającym z tego aktu prawnego. Komisja Europejska nie dostrzegła w systemie prawa polskiego żadnych ewentualnych luk w kwestiach objętych zakresem
przedmiotowym ww. instrumentu.

Jeśli chodzi o obecność obrońcy podczas czynności prowadzonych z udziałem osoby zatrzymanej, to wskazać należy, że dyrektywa nie reguluje kwestii obecności obrońcy w poszczególnych czynnościach procesowych. Określa jedynie sytuacje, w których adwokat powinien zostać wyznaczony. W konsekwencji, nie można obowiązkowej obecności obrońcy wywodzić z przywołanej wyżej dyrektywy.

Ministerstwo Sprawiedliwości nie przewiduje obecnie podjęcia prac legislacyjnych w zakresie nowelizacji art. 87 k.p.k. w celu zapewnienia obowiązkowej obecności pełnomocnika w czynnościach postępowania przygotowawczego, ani też zmiany art. 301 k.p.k. w celu zapewnienia obecności obrońcy podczas przesłuchania.

Jednocześnie wspomnieć należy o obowiązujących rozwiązaniach Kodeksu postępowania karnego, które zawierają obowiązek pouczenia osoby zatrzymanej o przysługujących jej prawach, w tym prawie do skorzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego (art. 244 § 2 K.p.k.), a także przewidują niezwłoczny kontakt osoby zatrzymanej z
adwokatem lub radcą prawnym (art. 245 K.p.k.). Właściwe stosowanie wspomnianych przepisów przez organy ścigania gwarantuje rzetelne postępowanie oraz pełną realizację prawa do obrony.

Sprawdź także

Ucywilizować dożywocie

Zakaz warunkowego przedterminowego zwolnienia w przypadku kary dożywocia – do zmiany. RPO pisze do MS …