Najnowsze informacje

Granice pytania sędziego

Przed TSUE odbyła się rozprawa dotycząca pytania prejudycjalnego sędziego 𝗞𝗿𝘆𝘀𝘁𝗶𝗮𝗻𝗮 𝗠𝗮𝗿𝗸𝗶𝗲𝘄𝗶𝗰𝘇𝗮

289190839 5320124661367215 2041904500678459620 n

Na rozprawie obecny był autor pytania – prezes Iustitii, sędzia Joanna Hetnarowicz-Sikora i sędzia Bartłomiej Przymusiński.

Jakie argumenty padały podczas rozprawy? Przeczytajcie nasze krótkie sprawozdanie.

Przedstawiciele 𝗥𝗭𝗔̨𝗗𝗨 𝗣𝗢𝗟𝗦𝗞𝗜𝗘𝗚𝗢:

Wskazywali na arbitralność dotychczasowego orzecznictwa TSUE co do oceny systemu powołań sędziów w Polsce.

Tymczasem należy sobie odpowiedzieć, czy sąd w danym państwie ma być rzeczywiście ustanowiony ustawą tego państwa czy na podstawie bardzo ogólnych zapisów traktatu będącego aktem prawa międzynarodowego.

Testy oceny niezależności i niezawisłości określone przez TSUE oraz w sprawie Astradsson (ETPCz) nie są tak uniwersalne i jasne, jak chcieliby tego jego twórcy. W Polsce istnieniu instrumentu w postaci testu niezależności w odniesieniu do badania procedury nominacyjnej danego sędziego sprzeciwia się Konstytucja RP, dlatego też w polskim prawie takich procedur być nie może i nie są one przewidziane w prawie krajowym.

Polski ustawodawca przewidział, że kontrola prawidłowości powołania sędziego przed KRS odbywa się w ramach środka zaskarżenia jakim jest skarga na uchwałę KRS do Sądu Najwyższego. Nie można natomiast takiej kontroli dokonywać po wręczeniu aktu nominacyjnego przez Prezydenta, bo ten wręczając akt powołania korzysta z prerogatywy.

Polski rząd wskazuje, że 2243 sędziów w Polsce powołanych już zostało z udziałem neo-KRS. To stanowi ponad 20 % ogólnej liczby wszystkich sędziów w PL. Należy mieć na uwadze zasadę pewności orzeczeń sądowych. Podważając tę zasadę można by doprowadzić do całkowitej zapaści systemu wymiaru sprawiedliwości.

Co do kwestii kontroli niezawisłości sędziego, strona postępowania, w której orzeka dany sędzia, ma możliwość zainicjowania takiej kontroli poprzez złożenie wniosku o wyłączenie takiego sędziego. Co więcej – wniosek taki może składać wielokrotnie.

Przedstawiciel 𝗥𝗭𝗘𝗖𝗭𝗡𝗜𝗞𝗔 𝗣𝗥𝗔𝗪 𝗢𝗕𝗬𝗪𝗔𝗧𝗘𝗟𝗦𝗞𝗜𝗖𝗛:

RPO wysoce krytycznie ocenił część rozwiązań ostatniej nowelizacji ustawy o Sądzie Najwyższym, dostrzegając, że nie stanowią one wykonania orzeczeń TSUE.

Nie jest możliwe aprioryczne stwierdzenie, że sędzia powołany z udziałem neo-KRS nie spełnia wymogu sądu powołanego na mocy ustawy.

Zmiany w polskich ustawach o SN i ustroju sądów powszechnych z ostatnich dni wskazują na to, że mamy mocno osłabione domniemanie, że dany sędzia spełnia kryteria sądu ustanowionego na podstawie ustawy.

Nowelizacja ustawy o SN skomplikowała jeszcze bardziej sytuację, bo tzw. test bezstronności stanowi właściwie trzeci, a nawet czwarty (poza zarzutami w środkach odwoławczych czy poza wnioskiem o wyłączenie) tryb, w którym możliwe jest badanie niezależności sęziego.

Przedstawicielka 𝗞𝗢𝗠𝗜𝗦𝗝𝗜 𝗘𝗨𝗥𝗢𝗣𝗘𝗝𝗦𝗞𝗜𝗘𝗝:

TSUE w orzeczeniach wypracował test kontroli niezawisłości sędziego. W teście kontroli pojawia się odniesienie do neo-KRS, co do której istnieją zastrzeżenia w zakresie jej konstrukcji ustrojowej.

Do każdego państwa członkowskiego należy organizacja sądu z uwzględnieniem jednak zasad równoważności i zasady efektywności systemu sądownictwa. Prawo unijne wymaga, aby właściwy sąd mógł przeprowadzić test niezależności danego sędziego i w razie oceny negatywnej – móc wyłączyć go od orzekania.

𝗡𝗜𝗗𝗘𝗥𝗟𝗔𝗡𝗗𝗬:

Sąd obsadzony sędzią powołanym z udziałem neo-KRS nie jest sądem ustanowionym na podstawie ustawy.

Neo-KRS jest tu prawdziwym problemem. Dopóki nie dojdzie do rozwiązania tego problemu – Niderlandy wciąż niepokoić się będą o stan praworządności w Polsce. Mamy 20 % sędziów ustanowionych w takich okolicznościach. Nie są to sędziowie spełniający kryteria sądu ustanowionego ustawą.

Zasadnicza rola w tym zakresie przypada Komisji Europejskiej, która powinna dążyć do rozwiązania tego problemu poprzez wszczęcie postępowania naruszeniowego w związku z neo-KRS.

Rada ustanawiająca sędziów musi być niezależna. To jest kwestia zasadnicza, która rzuca światło na kwestię oceny czy jest to sąd ustanowiony ustawą.

𝗗𝗔𝗡𝗜𝗔:

Tylko niezależne i bezstronne sądy ustanowione na podstawie ustawy mogą zagwarantować efektywną ochronę prawną. Wszelkie naruszenia tej zasady mogą doprowadzić do pęknięcia systemu zasad, na których opiera się UE.

Nie ma niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, jeżeli w jego składzie zasada sędzia powołany z udziałem neo-KRS.

Każdy sąd zobowiązany jest do weryfikacji kwestii związanej z ustaleniem, czy sąd orzekający jest niezależnym i bezstronnym sądem ustanowionym na podstawie ustawy. Sądy odsyłające powinny mieć możliwość podejmowania wszelkich niezbędnych środków zmierzających do zagwarantowania przestrzegania prawa unijnego. Żadne inne rozwiązanie nie wchodzi w rachubę.

Mamy do czynienia z problemem systemowym w przypadku polskiego systemu nominacyjnego. Sądownictwo należy traktować jako całość i tak oceniać, a nie wyjmować jego części i tylko te części oceniać bez odniesienia do całości.

Teraz czas na opinię Rzecznika Generalnego TSUE [15 GRUDNIA]. Po przedstawieniu opinii Trybunał wyda orzeczenie rozstrzygające sprawę…

Sprawdź także

Ilu sędziów w procesie

RPO: jednoosobowy sąd w procesach cywilnych – tylko w nowych sprawach. SN odmówił uchwały Sprawę …