PoPrawny Poznański serwis prawny
Powiązane artykuły
Skąd w nowej ustawie pomysł, że sędziowie powinni wybierać swoich przedstawicieli do Krajowej Rady Sądownictwa? Z samej Konstytucji!
Art. 10 ust. 1 Konstytucji mówi jasno, że ustrój RP opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej (Sejm i Senat), wykonawczej (Prezydent i Rada Ministrów) i sądowniczej.
KRS to organ, w którym – w myśl tej zasady – o sprawach dotyczących niezależności sądów i niezawisłości sędziów mają współdecydować przedstawiciele wszystkich trzech władz.
To dlatego art. 187 Konstytucji stanowi, że Krajowa Rada Sądownictwa składa się z:
1) Pierwszego Prezesa SN, Ministra Sprawiedliwości, Prezesa NSA i osoby powołanej przez Prezydenta
2) piętnastu członków wybranych spośród sędziów SN, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych,
3) 4 posłów wybranych przez Sejm i 2 senatorów wybranych przez Senat.
Nie ma równowagi, kiedy Prezydent (władza wykonawcza) ma swoich przedstawicieli w KRS i ich wybiera, Sejm i Senat (władza ustawodawcza) mają swoich i ich wybierają, zaś przedstawiciele władzy sądowniczej nie mogą być wybrani przez sędziów, bo – jak ma to miejsce teraz – robi to za nich Sejm bez jakiegokolwiek porozumienia z całością środowiska sędziowskiego.
Jeśli to ustawa ma określić szczegółowy sposób wyboru członków KRS, to musi być w tym zakresie zgodna z Konstytucją, w tym z jej art. 10, który mówi o równowadze władz. Dotychczasowy stan, w myśl którego sędziowskich członków KRS powołuje Sejm narusza zaś wprost ten przepis.
Bez konstytucyjnej KRS nie ma legalnych powołań sędziowskich i spokoju obywateli, który przynoszą swoje sprawy przed sądy. Dlatego Polacy potrzebują tego, by prezydent podpisał nowelizację ustawy o KRS.
Co daje Polakom nowa ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa, która właśnie czeka na podpis prezydenta?
Zgodnie z Konstytucją KRS składa się każdorazowo z:
✅ I Prezesa SN, Ministra Sprawiedliwości, Prezesa NSA i przedstawiciela 👉Prezydenta,
✅15 sędziów,
✅ posłów wybranych przez 👉Sejm i 2 senatorów wybranych przez 👉Senat (art. 187 ust.1).
Nie jest więc tak, że tworzą ją wyłącznie sędziowie. W KRS współpracują oni z przedstawicielami władzy ustawodawczej i wykonawczej.
Nowa ustawa przywraca stan zgodny z Konstytucją, stanowiąc, że sędziowscy członkowie KRS będą wybierani w bezpośrednich i tajnych wyborach przez wszystkich sędziów, a nie – jak dotąd – wyłącznie przez Sejm (polityków), bez żadnego głosu środowiska sędziowskiego w tym zakresie.
Prawo kandydowania do KRS (bierne prawo wyborcze) będą mieli z kolei sędziowie z co najmniej 10-letnim stażem orzeczniczym i co najmniej 5-letnim w sądzie, w którym orzekają. Dlaczego właśnie tak?
Ograniczenia w zakresie biernego prawa wyborczego występują również w wyborach na inne stanowiska. Np. posłów, senatorów czy prezydenta mogą wybierać wszyscy pełnoletni obywatele, ale posłem można zostać dopiero po ukończeniu 21 lat, senatorem – 30, a prezydentem – 35. Chodzi o doświadczenie niezbędne do pełnienia danej funkcji. Dlatego o powołaniu i awansach sędziów powinni w KRS współdecydować sędziowie mający już pewne doświadczenie w zawodzie.
2️⃣ Dzięki temu, że KRS będzie działać w składzie zgodnym z Konstytucją, konstytucyjne będą również wszystkie nominacje sędziowskie, wręczane przez prezydenta w oparciu o uchwały KRS.
Bardzo proste porównanie: uchwały KRS są jak ściany domu, a nominacja prezydencka – trochę jak nakładany na te ściany dach. Nie da się zbudować domu z samego dachu, bez solidnych ścian. Dzięki nowej ustawie wszystko wróci do normy.
3️⃣ Konstytucyjna KRS rozpocznie legalne konkursy na wolne etaty sędziowskie. Więcej sędziowskich rąk do pracy = przyspieszenie postępowań dla obywateli.
