Finansowanie pomostowe
Strona główna / Bez kategorii / Jak pisuary wepchnąć do szamba

Jak pisuary wepchnąć do szamba

Międzynarodowy Instytut Ombudsmana krytycznie o wyroku TK w sprawie RPO; zapowiada dalsze działania
Data:
2021-04-20
podziel się tym na: twitter facebook

Zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny  art. 3 ust 6 ustawy o RPO jest zgodny ze standardami międzynarodowymi, a rozwiązanie w nim przewidziane jest stosowane również w innych państwach europejskich - podkreśla Międzynarodowy Instytut Ombudsmana (International Ombudsman Institute - IOI)
IOI wystąpi do Komisarza Praw Człowieka Rady Europy o podjęcie działań w związku z tym wyrokiem; poprosi też Komisję Wenecką o opinię w sprawie

Przewodniczący oddziału europejskiego IOI Rafael Ribó skierował do członków tej organizacji wystąpienie, w którym zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 kwietnia 2021 r. w sprawie K 20/20 dotyczącej pełnienia obowiązków przez dotychczasowego Rzecznika Praw Obywatelskich do czasu objęcia stanowiska przez nowego Rzecznika.

W ocenie przewodniczącego orzeczenie TK jest niezgodne z tzw. Zasadami Weneckimi („the Venice Principles”). Zgodnie z tymi Zasadami, Rzecznika Praw Obywatelskich można odwołać ze stanowiska tylko w oparciu o wyczerpującą listę przesłanek w sposób jasny i racjonalny określonych przez prawo. Przesłanki te powinny odnosić się wyłącznie do zasadniczych kryteriów „niezdolności” lub „niezdolności do pełnienia funkcji urzędu”, „niewłaściwego zachowania” lub „nadużycia prawa”. Kryteria te należy interpretować zawężająco. Procedura odwołania powinna być jawna, przejrzysta i zgodna z prawem.

IOI stanęło na stanowisku, że zakwestionowany przez TK art. 3 ust 6 ustawy o RPO jest zgodny ze standardami międzynarodowymi, a rozwiązanie w nim przewidziane jest stosowane również w innych państwach europejskich.

Przewodniczący europejskiego oddziału IOI zadecydował o podjęciu następujących działań:

skierowania do Sekretariatu Generalnego IOI prośby o wszczęcie procedury wsparcia dla zagrożonych instytucji Ombudsmana zgodnie z wytycznymi IOI zatwierdzonymi w 2016 r. w Bangkoku
skierowania do Komisarza Praw Człowieka Rady Europy o podjęcie działań w związku z wyrokiem TK z 15 kwietnia 2021 r.
skierowania do Komisji Weneckiej prośby o przedstawienie opinii w tej sprawie
przedstawienia polskiemu parlamentowi informacji o Zasadach Weneckich

Załączniki:

IOI members - Polish CC on ombudsman-rev.pdf

Ważne linki:

Zasady Komisji Weneckiej dotyczące instytucji ombudsmana (jęz.angielski)
Model polskiego Ombudsmana - publikacja RPO Janusza Kochanowskiego, 15.03.2006

BBBBBB

Wolność zgromadzeń ograniczona. Stanowisko RPO dla ETPC ws. Siedlecka przeciwko Polsce
Data:
2021-04-20
podziel się tym na: twitter facebook

Prawo obywatela do kontrdemonstracji zostało znacząco ograniczone w Polsce w odniesieniu do zgromadzeń cyklicznych
Obywateli podzielono na lepszych i gorszych. Jedni mają prawo demonstrowania, innym zakazano wyrażania swoich opinii w pobliżu zgromadzenia cyklicznego – w zasięgu 100 m
Tych ostatnich przetrzymuje się w policyjnym "kotle", aby nie mogli brać udziału w zgromadzeniu – jak red. Ewę Siedlecką podczas tzw. kontrmiesięcznicy smoleńskiej w 2017 r.
Dziennikarka złożyła skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (sprawa 13375/18); swoją opinię amicus curiae („przyjaciela sądu”) przekazał mu Rzecznik Praw Obywatelskich

ETPC przedstawił polskim władzom pytania w sprawie, która ma też znaczenie dla zachowania policji wobec innnych protestów.
Historia sprawy

10 czerwca 2017 r. Obywatele RP zorganizowali kolejną kontrdemonstrację do zgromadzenia cyklicznego. W ramach protestu około stu osób, w tym dziennikarka, usiadło na trasie planowanego pochodu. Zostali wyniesieni z ulicy przez policję, a następnie legitymowani – przez ponad dwie godziny. W tym czasie nie mogli kontaktować się z adwokatami.

Zdaniem skarżącej doszło do faktycznego pozbawienia jej wolności (według funkcjonariuszy obywatele pozostawali tylko „do dyspozycji policji”). To częsta praktyka, zmierzająca do ograniczenia konstytucyjnej wolności zgromadzeń.

Sąd odrzucił te argumenty, uznając, że skoro policja ma prawo legitymować, to nie ma znaczenia, jak długo to robi.

Jednocześnie druga sprawa – dotycząca wykroczenia, które miało polegać na zakłócaniu zgromadzenia cyklicznego – została przez sąd I instancji umorzona, Uznał on, że działania obywateli nie wypełniały znamion wykroczenia, ponieważ obrona konstytucyjnej wolności zgromadzeń nie jest społecznie szkodliwa. Po wydaniu tego wyroku sędzia został przeniesiony do wydziału rodzinnego, ale sąd II instancji już się sprawą nie zajął – bo się przedawniła.

Sprawy zamknięcia w policyjnym „kotle” i odmowy osądzenia działania obywateli w obronie Konstytucji dziennikarka wniosła do ETPC. Pod koniec 2020 r. zadał on polskiemu rządowi pytania w tej sprawie:

Czy skarżąca została pozbawiona wolności z naruszeniem art. 5 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności? (wolność osobista).
Czy doszło do naruszenia prawa skarżącej do wolności słowa? (art. 10).
Czy nastąpiło naruszenie prawa skarżącej do wolności zgromadzeń? (art. 11).

Prosząc o możliwość przedstawienia uwag (na co ETPC się zgodził), RPO wskazał Trybunałowi, że na wszystkie te pytania należałoby odpowiedzieć twierdząco.
Opinia RPO dla ETPC

Jak przypomina RPO w swym stanowisku dla ETPC, problem nie jest incydentem – jest związany ze stanem wolności zgromadzeń w Polsce. Sytuacja pogorszyła się wraz z wprowadzeniem do polskiego prawa instytucji „zgromadzenia cyklicznego”.

Wprowadzono hierarchię zgromadzeń, dając pierwszeństwo zgromadzeniom cyklicznym. Inne zgromadzanie w tym samym czasie i miejscu właściwie są zakazane – kontrmanifestacje mogą odbyć się w odległości 100 m od zgromadzania cyklicznego. Oznacza to faktyczne zablokowanie możliwości kontrmanifestowania.

RPO od 2016 r. sygnalizował polskim władzom, że przepisy te naruszają postanowienia Konstytucji, która wszystkim obywatelom zapewnia wolność zgromadzeń. W 2017 r. Trybunał Konstytucyjny uznał je jednak za zgodne z Konstytucją. A chodzi tu o Trybunał poddany od 2016 r. tak gruntownym zmianom, że nie pełni on już roli sądu konstytucyjnego, a w rozpoznaniu tej sprawy brały udział osoby, których status sędziego jest kwestionowany.

To właśnie w tej sytuacji skarżąca, znana w Polsce dziennikarka zajmująca się sprawami sądownictwa i praworządności, wzięła udział w zgromadzeniu obywateli wyrażających sprzeciw wobec uprzywilejowywania „zgromadzeń cyklicznych” organizowanych przez władze. Działania dziennikarki mają więc cechy działań strażniczych (watchdog), a znaczenie tej sprawy ma ogromne znaczenie dla polskiej debaty publicznej.

RPO pokazuje, że jeśli policja uniemożliwia obywatelowi swobodne przemieszczanie się, to pozbawia go w sposób bezprawny wolności (por. sprawa 61603/00 Storck v. Niemcy), a fakt, że trwało to „tylko” dwie godziny nie ma znaczenia (por sprawa 25965/04 Rantsev v. Cypr i Rosja oraz sprawa 26587/07Krupko i in v. Rosja).

Zatrzymanie w kordonie i uniemożliwianie wyjścia oznacza faktyczne zatrzymanie, doszło bowiem do ograniczenia jej praw przy pomocy przymusu. Skoro ktoś zostaje zatrzymany, to ma określone prawa, takie jak bycie poinformowanym o przyczynie zatrzymania, dostęp do adwokata, trzeba też sporządzić protokół. Ewie Siedleckiej wszystko to uniemożliwiono. A zatem jej prawa jako zatrzymanej zostały naruszone;

Zatrzymanie dziennikarki oznacza też, że władze utrudniały jej wykonywanie pracy, która polega na zbieraniu informacji – a to narusza EKPC. Zatrzymując skarżącą w „kotle”, władze uniemożliwiły jej skorzystanie z gwarantowanej przez Konwencję wolności zgromadzeń.

RPO wskazuje też, że prawo do pokojowych zgromadzeń jest prawem „pochodnym” do wolności słowa; protest Siedleckiej by tak naprawdę jej ekspresją wypowiedzi o charakterze politycznym (protest przeciwko wprowadzeniu prawa o zgromadzeniach dającego pierwszeństwo zgromadzeniom cyklicznym). Naruszając jej prawo do zgromadzeń i wynosząc ją z miejsca demonstracji, doprowadzono do naruszenia jej wolności słowa.

Podczas korzystania z wolności wypowiedzi politycznej albo wypowiedzi o istotnym znaczeniu dla debaty publicznej (jak w tej sprawie), jej ochrona powinna być szersza.

Sprawdź także

Dobrostan prawnika

Międzynarodowe Stowarzyszenie Prawników (IBA) opublikowało wstępne wyniki globalnej ewaluacji nad zachowaniem wellbeing w zawodach prawniczych, …