Finansowanie pomostowe
Strona główna / Relacje z sądów - aktualności / Lasy do Zamoyskich nie wrócą

Lasy do Zamoyskich nie wrócą

Decyzja Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie Zamoyski i inni przeciwko Polsce dotyczyła zarzutu naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji oraz art. 1 Protokołu Dodatkowego Nr 1. Powołując się na art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, skarżący wnieślipowództwa odszkodowawcze w związku z wywłaszczeniem ich poprzedników prawnych na mocy przepisów dekretów Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej z majątku ziemskiego, w skład którego wchodził las, oraz z dnia 12 grudnia 1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. W razie gdyby uznano, że ww. art. 7 nie ma w tej sprawie zastosowania, skarżący, alternatywnie, wnieśli o przyznanie odszkodowania za zaniechanie legislacyjne, powołując się na art. 417 Kodeksu cywilnego oraz art. 77 Konstytucji. Niektórzy ze skarżących oparli swoje pozwy jedynie na tej podstawie. Orzekające w sprawie skarżących sądy krajowe oddaliły przedmiotowe powództwa. W szczególności, stwierdzono, że przepisy ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku nie mogły stanowić podstawy do bezpośredniego roszczenia o rekompensatę w związku z przejętymi lasami, ponieważ nie precyzowały one ani wysokości ewentualnego odszkodowania, ani warunków, które musiałyby zostać spełnione. Sądy krajowe zaznaczyły, że nie mogą zastąpić w tym zakresie władzy legislacyjnej, do której należałoby doprecyzowanie przepisów. W ocenie sądów, nie można również stwierdzić zaniechania legislacyjnego w sprawach skarżących, ponieważ sam fakt istnienia deklaracji przepisowej, stanowiącej, że pewne uregulowania prawne mają zostać wprowadzone w nieokreślonej przyszłości, nie jest wystarczający do stwierdzenia złamania obowiązku ustanowienia prawa. Rozstrzygnięcia powyższe zostały utrzymane w mocy przez sądy odwoławcze, a także Sąd Najwyższy. Skargi złożone do Trybunału przez skarżących w przedmiotowej sprawie miały charakter podobny do tych już zbadanych w sprawie Zamoyski-Brisson i inni. W szczególności, opierały się głównie na zarzucie, iż sądy krajowe odrzucając pozwy skarżących naruszyły art. 1 Protokołu Dodatkowego Nr 1. Dodatkowo, niektórzy ze skarżących podnieśli naruszenia art. 6, 13 i 14 Konwencji. Trybunał uznał przedmiotowe skargi za niedopuszczalne, stwierdzając, tak jak w sprawie Zamoyski Brisson i inni, że są one niezgodne przedmiotowo z postanowieniami Konwencji (ratione materiae) w rozumieniu art. 35 ust. 3 pkt a Konwencji. Zdaniem Trybunału, sądy krajowe wykazały się konsekwencją w interpretacji art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku, jako niestwarzającego niezależnej podstawy prawnej do roszczeń odszkodowawczych. Idąc dalej, ETPCz, w odniesieniu do potencjalnych podobieństw przedmiotowej sprawy ze sprawami mienia zabużańskiego, uznał, że sam fakt przyznania przez ustawę krajową pewnych uprawnień jednej kategorii osób, nie nakłada na państwo obowiązku zapewnienia rekompensaty odmiennej grupie potencjalnych wnioskodawców. W tym kontekście Trybunał przywołał swoją dotychczasową linię orzeczniczą, zgodnie z którą art. 1 Protokołu Dodatkowego Nr 1 nie ogranicza swobody państw członkowskich w zakresie stanowienia warunków, w jakich państwa te zobowiązują się do przywrócenia praw własności osobom, które doświadczyły wywłaszczenia, lub w jakich należne jest przyznanie tym osobom odpowiedniej rekompensaty czy zadośćuczynienia (Von Maltzan i inni przeciwko Niemcom). Odnosząc się do zarzutu zaniechania legislacyjnego, Trybunał nie znalazł podstaw aby podważyć stanowisko sądów krajowych, które uznały, że norma zawarta w art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku stanowiła jedynie deklarację intencji legislacyjnej odnośnie kwestii odszkodowań, a nie wyraźne zobowiązanie się przez państwo do wydania nowej ustawy. Podobnie jak w sprawie Zamoyski Brisson i inni, skarżący nie wykazali także zdaniem Trybunału, aby przysługiwały im możliwe do wyegzekwowania roszczenia, które mogłyby stanowić ?mienie? w rozumieniu art. 1 Protokołu Dodatkowego Nr 1. Jeżeli chodzi natomiast o zarzut naruszenia art. 6 ust. Konwencji w związku z przewlekłością postępowania, Trybunał stwierdził, że skarżący nie wykorzystał wszystkich dostępnych mu środków krajowych. W związku z powyższym, przedmiotowe skargi zostały przez Trybunał uznane za niedopuszczalne.

Sprawdź także

Sędziowie pozwali S. Piotrowicza

Pierwsza prezes Sądu Najwyższego Małgorzata Gersdorf i sędzia Krzysztof Rączka złożyli pozew przeciwko posłowi Prawa …