PoPrawny Poznański serwis prawny
Powiązane artykuły
Bez władzy sądowniczej nie ma ochrony podstawowych praw i wolności obywatelskich, na prawnikach spoczywa obowiązek ratowania demokratycznego państwa prawnego – mówiła w piątek I prezes Sądu Najwyższego Małgorzata Gersdorf podczas otwarcia konferencji sędziów w Katowicach. – Mamy obowiązek występować w obronie państwa prawa- wtórował jej prof. Marek Safjan, były prezes Trybunału Konstytucyjnego. – Uważam, że na wszystkich prawnikach spoczywa obowiązek podtrzymywania albo może już ratowania demokratycznego państwa prawnego, a nie całe społeczeństwo zdaje sobie sprawę z powagi sytuacji – mówiła. Apelowała do mediów, by „uaktywniły także swoją wychowawczą rolę”. – Media nie powinny tylko zajmować się wyłapywaniem newsów, ale tłumaczyć społeczeństwu, na czym polega, dla każdego obywatela, właśnie to demokratyczne państwo prawa – dodała. Przypomniała, że to konstytucja jest źródłem podstawowych wolności obywatelskich, a „żadne demokratyczne państwo prawne nie może funkcjonować bez kontroli konstytucyjnej”.
M. GERSDORF O REFORMIE SĄDOWNICTWA
„To jest bolszewicki sposób prowadzenia polityki” Jak mówiła, sędzia Trybunału Konstytucyjnego podlega tylko konstytucji, a sędziowie sądów powszechnych ustawom i konstytucji. – Ale żaden sędzia nie powinien i nie może dawać pierwszeństwa ustawie przed niedającymi się z nią pogodzić rozwiązaniami konstytucyjnymi i międzynarodowymi. Sąd może odmówić zastosowania ustawy czy aktu podustawowego właśnie w razie niezgodności ze standardami międzynarodowymi – mówiła Gersdorf. Zaznaczyła, że nie ma ugruntowanego orzecznictwa, czy sądy mogą odmówić zastosowania normy niezgodnej ich zdaniem z konstytucją i czy w sytuacji poważnych zakłóceń funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego. Można przyjąć, że sędziowie mogą samodzielnie odmawiać stosowania norm krajowych niezgodnych z konstytucją. – To dopiero musi ulec jakiemuś wykształceniu na drodze praktycznej – wskazała. Gersdorf powiedziała, że na skutek akcji medialnej „wyraźnie podważane jest zaufanie społeczeństwa do sądów i sędziów”.
– Nadzwyczajna sytuacja wymaga nadzwyczajnych działań. Myślę, że teraz mamy sytuację szczególną ? mówiła. Po I prezes Sądu Najwyższego głos zabrał prof. Marek Safjan, były prezes Trybunału Konstytucyjnego, sędzia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. – W rzeczywistości, w której się znajdujemy, dyskusja o państwie prawa, jego standardach, o ochronie gwarancji konstytucyjnych, staje się ni stąd, ni zowąd, dyskusją polityczną. Ci, którzy występują w obronie państwa prawa, są kwalifikowani jako występujący w obronie takiej, a nie innej tezy politycznej – mówił Safjan. – To jest nieprawda. Mamy obowiązek występować w obronie państwa prawa, mamy obowiązek dyskutowania o tym i nie możemy się zgodzić na to, by dyskusję tę sprowadzać do dyskursu politycznego, bo nie o to w tym wszystkim chodzi – dodał. – Ta sytuacja jest bezprecedensowa. Wszyscy zdajemy sobie sprawę z tego, jak wyraźne i bezpośrednie są zagrożenia dzisiaj niezawisłości sędziowskiej, niezależności funkcjonowania sądów – podkreślił były prezes TK.
NIEWAŻNE WYROKI TK
Najpierw niszczono autorytet TK, potem uderzono w KRS, teraz na tapetę idzie Sąd Najwyższy ? powiedział Waldemar Żurek, sędzia, rzecznik Krajowej Rady Sądownictwa. Polsce grozi paraliż prawa bo wyroki wydanawne oprzez dublerów w Trybunale Konstytucyjnym, a więc sędziów wyłonionych z naruszeniem loitery prawa, nie mają mocy prawnej wyroków.
– Świat prawniczy nie zgadza się na destabilizowanie Sądu Najwyższego – mówił adwokat Jacek Trela, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej. Około tysiąca sędziów, adwokatów i radców prawnych stanęło w piątek w obronie atakowanej przez PiS pierwszej prezes SN Małgorzaty Gersdorf. ? Możemy śmiało powiedzieć, że jesteśmy kongresem reprezentatywnym dla środowiska prawniczego ? witał prawników dr hab. Jacek Barcik z Uniwersytetu Śląskiego. W Katowicach spotkało się blisko tysiąc przedstawicieli wszystkich zawodów prawniczych. Na konferencji ?Sędzia a konstytucja? rozmawiali, jak zachowa się wymiar sprawiedliwości po sparaliżowaniu Trybunału Konstytucyjnego przez PiS.
BROŃMY PRAWA I PAŃTWA
Długą owacją na stojąco przywitali pierwszą prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzatę Gersdorf. W środę 50 posłów PiS wystąpiło do TK o zbadanie konstytucyjności przepisów, na podstawie których wybrano ją na prezesa. Chcą, aby jej dotychczasowe decyzje Trybunał uznał za nieważne. ? Wzywała pani sędziów do odwagi w obronie standardów. Do solidarności. Solidarność, aby miała wartość, musi być oparta na wzajemności. Dziś chciałbym w imieniu wielu osób tutaj zapewnić: może pani liczyć na wzajemność ? mówił dr Barcik. ? Nad wnioskiem PiS nie można przejść do porządku dziennego ? komentował mec. Jacek Trela, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej. ? Chodzi o destabilizowanie sytuacji wokół SN, podważenie niezależności tego sądu i całego sądownictwa powszechnego. W świecie prawniczym nie ma zgody na destabilizacje, które muszą doprowadzić do chaosu w wymiarze sprawiedliwości. ? Musimy chronić nasz dorobek konstytucyjny, sprzeciwiać się niszczeniu sądownictwa i całej państwowości opartej na demokratycznym państwa prawa ? mówiła Małgorzata Gersdorf. ? Niecałe społeczeństwo uświadamia sobie powagę sytuacji. Mamy obowiązek dotrzeć do niego. Obowiązek ten spoczywa także na mediach.
10 TYSIĘCY TRYBUNAŁóW
Nadzwyczajna sytuacja wymaga nadzwyczajnych działań. Środowiska prawnicze chcą, by po sparaliżowaniu Trybunału kontrolę konstytucyjną przejęły sądy powszechne i administracyjne, Sąd Najwyższy i Naczelny Sąd Administracyjny. ? Będziemy mieli 10 tys. trybunałów w Polsce ? powiedział prezes Krajowej Rady Radców Prawnych mec. Maciej Bobrowicz. ? Nawołuję do ostrożnego działania i korzystania z pomocy Sądu Najwyższego, gdy sędziemu rejonowemu będzie trudno rozstrzygnąć sprawę ? mówił prof. Marek Safjan, były prezes TK, dziś sędzia Trybunału Sprawiedliwości UE. ? Sąd Najwyższy będzie miał funkcję swoistego sądu konstytucyjnego. Będzie musiał zapewnić spójność orzecznictwa w sprawach, które dotyczą norm konstytucyjnych. Na rozproszoną kontrolę konstytucyjną zezwala art. 8 ust. 2 konstytucji, zgodnie z którym ?przepisy konstytucji stosuje się bezpośrednio?, oraz art. 178 ust. 1 o tym, że sędziowie podlegają tylko konstytucji i ustawom. Taka kontrola odnosi się do konkretnej sprawy przed sądem. ? Sędziowie mogą skorzystać z tej możliwości. Nikt nie oczekuje od nich heroizmu. Nasza debata nie jest nawoływaniem do buntu ? mówił konstytucjonalista dr Ryszard Balicki, odpowiadając na wątpliwości jednego z sędziów. ? Sędzia może sam zdecydować o konstytucyjności, skierować pytanie prawne do SN albo do TK. Od pana zależy, co wybrać ? dodał prof. UW Marcin Matczak. Jego zdaniem kryzys wokół TK jest jak gra w szachy władzy legislacyjnej z sądowniczą. ? Niestety, ta pierwsza oszukuje. Dostawiła na szachownicy trzy figury, nielegalnie zamieniała pionka w hetmana. Jej kibice klepią sędziów w czoło, grożą. ? Co robić ? Grać dalej uczciwie, wiedząc, że nie można wygrać z tym, kto oszukuje? A może też zacząć oszukiwać? ? zastanawiał się prof. Matczak. ? Według mnie jedynym rozwiązaniem jest odejście od szachownicy i rozpoczęcie gry na nowej. Właśnie tym będzie sięgniecie po rozproszoną kontrolę konstytucyjną. Będę do tego namawiał ? dodał. Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa sędzia Dariusz Zawistowski uważa, że taka kontrola może mieć ?fundamentalne znaczenie dla obrony praw i wolności obywateli?. Prof. Marek Safjan: ? Dziś działania sędziów i sądów mają wymiar historyczny. Będą podlegać takiej samej ocenie jak działania sądów w najtrudniejszych okresach naszej historii. Władza mówi o sędziach, że kończy się ?czas najwyższej kasty?. Ja mam inne przekonanie. Czas sędziów właśnie się zaczyna. To jest czas próby.
