PoPrawny Poznański serwis prawny
Powiązane artykuły
W powstałej sytuacji konieczna jest adekwatna odpowiedź środowiska sędziowskiego. Uchwała Rady Programowej Stowarzyszenia Sędziów Themis
[..] [Z[e względu na destrukcyjne zachowania Prezydenta i Trybunału Konstytucyjnego […] [w] powstałej sytuacji konieczna jest […] adekwatna odpowiedź środowiska sędziowskiego. Reakcja sędziów powinna, w największym możliwym stopniu, wykorzystywać takie mechanizmy i instrumenty, które prowadzić będą do przywracania niezależności sądów i zatrzymają proces degradacji wymiaru sprawiedliwości wynikający z antykonstytucyjnego statusu neo-KRS powołanej w 2018 r. – pisze w swojej Uchwale Rada Programowa Stowarzyszenia Sędziów Themis.
Uchwała Rady Programowej Stowarzyszenia Sędziów Themis
Skala zniszczeń istoty demokratycznego państwa prawnego jest większa, aniżeli wskazywałyby na to poszczególne antykonstytucyjne działania konstytucyjnych organów państwa w latach 2015 – 2023. Mechanizm przywracania państwa konstytucyjnego okazał się trudniejszy i wolniejszy, aniżeli wyobrażenie opinii publicznej, w tym środowisk prawniczych, o łatwości i szybkości tego procesu. W dalszym ciągu trwa bowiem proces uruchomiony poprzednimi działaniami władzy politycznej ze względu na destrukcyjne zachowania Prezydenta i Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja nakłada na wszystkie organy państwa, w szczególności na organy konstytucyjne, dwa podstawowe obowiązki. Po pierwsze, obowiązek będący nakazem, podejmowania wszelkich działań prowadzących do realizacji w największym stopniu funkcji Konstytucji i wartości konstytucyjnych. Po drugie, obowiązek będący zakazem jakichkolwiek działań, których efektem bezpośrednim lub pośrednim byłaby degradacja tych funkcji i wartości.
Prezydent RP, wetując ustawę o Krajowej Radzie Sądownictwa, nie tylko nie realizuje pierwszego ze wskazanych obowiązków (nakazów), ale sprzeniewierzając się zakazowi degradacji konstytucji prowadzi do pogłębiania destrukcji tego aspektu państwa konstytucyjnego, który dotyczy niezależności sądownictwa.
W powstałej sytuacji konieczna jest zatem adekwatna odpowiedź środowiska sędziowskiego. Reakcja sędziów powinna, w największym możliwym stopniu, wykorzystywać takie mechanizmy i instrumenty, które prowadzić będą do przywracania niezależności sądów i zatrzymają proces degradacji wymiaru sprawiedliwości wynikający z antykonstytucyjnego statusu neo-KRS powołanej w 2018 r.
Powszechna jest świadomość niedoskonałości zaproponowanej przez środowisko sędziowskie procedury wyboru sędziów-członków Krajowej Rady Sądownictwa. Konstrukcja zaproponowanej procedury wyboru sędziów jest jednak odpowiedzią na pat legislacyjny spowodowany działaniami Prezydenta RP i Trybunału Konstytucyjnego. Niedoskonała procedura jest odpowiedzią na „doskonałą” niekonstytucyjność skutków działania wskazanych organów. Stanowi propozycję, skierowaną do środowiska sędziowskiego, wyjścia z pułapki legislacyjnej uniemożliwiającej doprowadzenie procedury ustawodawczej do zakończenia i wejścia w życie nowej, konstytucyjnej ustawy o KRS.
Zrozumiała jest wstrzemięźliwość dotycząca udziału w projektowanych wyborach tych sędziów, dla których najwyższą wartością jest czysty legalizm prawny (ustawowy). Taka postawa powinna jednak być wykluczona wskazanymi wyżej okolicznościami. Oznacza to, że konieczne jest poszukiwanie i zastosowanie rozwiązania, które w największym stopniu realizowało będzie wspomniane nakazy konstytucyjne. To nie jest wybór mniejszego zła. To jest wybór większego dobra.
Obowiązkiem sędziego jest poszukiwanie adekwatnych do sytuacji sposobów rozstrzygania różnego rodzaju dylematów prawnych i moralnych. Etos sędziego nakazuje rozstrzygnięcie problemu w sposób, który pozwala osiągnąć rezultat zgodny z konstytucją i prawem europejskim jako normami nadrzędnymi wobec niekonstytucyjnych ustaw blokujących proces przywracania rządów prawa. Ślubowanie sędziowskie jest w takich sytuacjach wyrazem wyższej lojalności aniżeli lojalność wobec obowiązującego nieprawego prawa. Sytuacja stworzona przez działania legislacyjne w latach 2015-2023 wymaga adekwatnej reakcji środowiska sędziowskiego. Reakcja ta uwzględniać musi wyważenie zróżnicowanych dóbr i wartości z jednej strony, oraz intencjonalnego zła i antywartości trwających i pogłębiających katastrofę wymiaru sprawiedliwości. Zaniechanie zrobienia pierwszego, fundamentalnego kroku, jakim byłby udział w wyborach sędziów-członków KRS spowodowałoby w efekcie poszerzenie – przez taką postawę samych sędziów – pola destrukcji wymiaru sprawiedliwości. Bez względu na motywacje sędziów.
Los tego etapu przywracania niezależności sądownictwa leży w rękach sędziów. Wszystkich sędziów uprawnionych do glosowania.
W chwili upływu kadencji obecnej niekonstytucyjnej KRS, obowiązuje regulacja przyznająca Sejmowi kompetencję do wyboru 15 sędziów-członków Krajowej Rady Sądownictwa. Zaproponowane rozwiązanie jest zatem działaniem umożliwiającym realizowanie ustrojowych założeń zgodnych z Konstytucją RP.
Rada Programowa Stowarzyszenia Sędziów THEMIS wyraża przekonanie o konieczności zgłaszania się sędziów w charakterze kandydatów na członków KRS, a następnie dokonanie spośród nich przez sędziów wyboru tych, którzy będą reprezentować wszystkie rodzaje sądów i szczeble sądownictwa zarazem mających zaufanie i poparcie środowiska sędziowskiego.
Szczególnie dzisiaj podstawowym wymogiem jest wierność sędziowskiemu ślubowaniu.
Irena Kamińska, Sędzia NSA w stanie spoczynku
Dr Hanna Machińska
Danuta Przywara
dr hab. Dariusz Świecki, Sędzia SN
Prof. Mirosław Wyrzykowski, Sędzia TK w stanie spoczynku
Dr Bohdan Zdziennicki, były Prezes Trybunału Konstytucyjnego
