Finansowanie pomostowe
Strona główna / Aktualności / Śmierć niczego nie zmienia

Śmierć niczego nie zmienia

„W razie śmierci uczestnika postępowania wieczystoksięgowego sąd nie zawiesza postępowania.”W dniu 28 listopada br. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej zagadnienia prawnego w sprawie o sygn. akt III CZP 25/18, podjął uchwałę następującej treści:

W razie śmierci uczestnika postępowania wieczystoksięgowego sąd nie zawiesza postępowania.

Powyższa uchwała została podjęta w odpowiedzi na pytanie prawne przedstawione przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I CZ 118/17, do rozstrzygnięcia składowi powiększonemu tego Sądu: „Czy w razie śmierci uczestnika postępowania wieczystoksięgowego, którego prawo wpisane do księgi wieczystej ma być wykreślone, sąd – po dokonaniu wpisu – zawiesza postępowanie (art. 174 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.) a następnie podejmuje je z udziałem następców prawnych (art. 180 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.)?”

Sąd Najwyższy przypomniał, że przedmiotem postępowania wieczystoksięgowego jest rejestracja skutków zdarzeń prawnych dotyczących nieruchomości. Z tego względu, kluczowa kwestia zagadnienia prawnego nie dotyczyła usprawnienia tego postępowania.

Sąd Najwyższy wskazał, że postanowienie o zawieszeniu postępowania w razie śmierci uczestnika postępowania i podjęcia tego postępowania z udziałem następcy prawnego zmarłego, służy realizacji następstwa procesowego. Jest ono uwarunkowane tym, aby następstwo prawne obejmowało przedmiot postępowania. Podkreślił, że w sytuacji, w której dochodzi do śmierci uczestnika postępowania wieczystoksięgowego to założenie nie jest spełnione, ponieważ uczestnikiem postępowania był właściciel nieruchomości, którego prawo miało być wykreślone, a wpisany miał być ktoś inny, natomiast następca prawny zmarłego właściciela nieruchomości staje się właścicielem nieruchomości, ale nie jest tym właścicielem, który jest ujawniony w księdze wieczystej.

W konsekwencji przedmiot następstwa prawnego nie obejmuje przedmiotu postępowania wieczystoksięgowego. To jest kluczowa kwestia, która decyduje o tym, że przepisów o zwieszeniu postępowania i podjęciu postępowania z udziałem następców prawnych, w przypadku postępowania wieczystoksięgowego, nie można stosować w razie śmierci uczestnika tego postępowania.

Sąd Najwyższy przyznał, że powstaje problem ochrony praw następców prawnych i że istnieją różne ryzyka z tym związane. Uznał jednak, że właściwym środkiem jest powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, ewentualnie ponowne postępowanie wieczystoksięgowe, jeśli wpis następcy prawnego jest aktualny.

Mając na względzie z jednej strony konieczność trzymania się konstrukcji postępowania wieczystoksięgowego i jego przedmiotu, a z drugiej strony ochronę interesów następców prawnych oraz to, że ta ochrona może być realizowana poza postępowaniem wieczystoksięgowym, Sąd Najwyższy uznał, że należy podjąć taką uchwałę.

Sprawdź także

Żaden TSUE, rządzi Radzik

Sędzia Igor Tuleya nie może wrócić do pracy, mimo wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE. Taką decyzję …