Finansowanie pomostowe
Strona główna / Aktualności / Turcja jest krajem tortur

Turcja jest krajem tortur

SSP IUSTITIA zamieszcza wstępne uwagi i zalecenia Nilsa Melzera specjalnego wysłannika ONZ do spraw tortur i innego okrutnego, nieludzkiego i poniżającego traktowania albo karania, powzięte podczas oficjalnej wizyty w Turcji. Wprowadzenie: Na zaproszenie rządu Turcji, przebywałem w Turcji w dniach od 27 listopada do 2 grudnia 2016 r.
w celu oceny panującej tam sytuacji i wyzwań dotyczących kwestii tortur i innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Na wstępie chciałbym wyrazić moją szczerą wdzięczność rządowi Republiki Turcji za ponowienie zaproszenia wystosowanego wcześniej do mojego poprzednika. Dziękuję za doskonałą współpracę z moim zespołem z jakim spotkaliśmy się podczas wizyty, za wysiłek podjęty przez przedstawicieli Ministerstwa Spraw Zagranicznych w celu ułatwienia nam i organizowania istotnych oficjalnych spotkań z przedstawicielami tureckich władz. Chciałbym również podziękować miejscowemu koordynatorowi z ramienia ONZ i jak również pracownikom Biuro Organizacji Narodów Zjednoczonych w Turcji za obsługę mojego zespołu, przed i w trakcie wizyty.
Od 15 lipca 2016 r. Turcja przeżywa najbardziej krytyczne chwile w jej współczesnej historii. W tym momencie niepewności pragnę wyrazić moje szczere solidarności z wszystkimi grupami społeczeństwa tureckiego. Pomimo trudnej sytuacji w obliczu której stanął ten kraj dyskusje, jakie odbyłem z przedstawicielami władz w Ankarze, Diyarbakir, Sanliurfa i Stambule były otwarte, szczere i konstruktywne. Podczas mojej wizyty miałem okazję do wymiany poglądów z wysokiej rangi urzędnikami z Ministerstw: Spraw Zagranicznych, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w Ankarze. Odbyłem też cenne dyskusje z sędziami Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Kasacyjnego, z prokuratorami w Ankarze i Diyarbakir, a także z członkami Instytutu Medycyny Sądowej w Stambule. Miałem też okazję szerokich spotkań z oddanymi swojej pracy działaczami tureckimi, prawnikami i lekarzami, a także z członkami organizacji pozarządowych (NGOs). Spotkałem się również z zagranicznymi dyplomatami rezydującymi w Ankarze. Podczas naszej wizyty, mój zespół i ja mieliśmy nieograniczony dostęp do wszystkich miejsc, gdzie znajdują się osoby pozbawione wolności i mieliśmy możliwość rozmawiać z nimi na osobności z zachowaniem prywatności, zgodnie z warunkami określonymi w moim mandacie. Za to ponownie chciałbym wyrazić soją szczerą wdzięczność rządowi Republiki Turcji.
W trakcie ostatniego tygodnia odwiedziliśmy kompleks więzienny Sincan w Ankarze, w tym oddział o wysokim poziomie zabezpieczeń typu F i odziały kobiece, oddział o wysokim poziomie zabezpieczeń typu D i E Więzienia o charakterze zamkniętym w Diyarbakir, w tym sekcje mężczyzn, kobiet i młodocianych, pomieszczenie zatrzymań Oddziałów Antyterrorystycznych Policji w Sanliurfa i dwa posterunki policji w Esenler, jak również Więzienie o charakterze zamkniętym Nr. 9 Obozu Więziennego Silivri w Stambule. W tych miejscach zatrzymania przeprowadziliśmy prywatne rozmowy z wieloma mężczyznami, kobietami i nieletnimi więźniami, w tym osobami aresztowanymi z powodów związanych z nieudanym zamachem stanu, osób zatrzymanych lub skazanych w powiązaniu z sytuacją w regionem południowo-wschodnim, przestępczością zorganizowaną lub za popełnienie pospolitych przestępstw.
II. Wstępne ustalenia Ze względu na ograniczony czas mojego pobytu w tym kraju, a także ograniczona liczba miejsc zatrzymań i więźniów jakie odwiedziłem obserwacje aktualnie prezentowane mają charakter wstępny i nie wyczerpujący. Na podstawie informacji zebranych w trakcie mojej misji, zamierzam opracować bardziej kompleksowy i aktualny raport, który zostanie przedstawiony Radzie Praw Człowieka ONZ w marcu 2018 r.
1. Ramy prawne i proceduralne Co do zasady, instytucje i ustawodawstwo Turcji przewidują wystarczające zabezpieczenia przeciwko stosowaniu torturom i złego traktowania. Dzięki zaangażowaniu rządu, znaczny postęp w walce ze stosowaniem tortur datuje się od 1990 roku. Art. 17 Konstytucji tureckiej, art. 94 – 96 Kodeksu karnego oraz art. 147 i 148 Kodeksu postępowania karnego zapewniają normy prawne dotyczące zapobiegania i zwalczania tortur i innych form złego traktowania i do wykluczenia dowodów uzyskanych za pomocą tortur. Wszystkie instytucje ochrony prawnej są obecne, w tym na poziomie Trybunału Konstytucyjnego. Umożliwiają one jednostkom możliwość bezpośredniego składania skarg zawierających zarzuty łamania praw człowieka, stosowania tortur i złego, niehumanitarnego traktowania. Podczas naszych spotkań z władzami, wszyscy przedstawiciele władzy sądowniczej, ustawodawczej i wykonawczej podkreślali swoje przywiązanie do polityki „zera tolerancji” wobec tortur. W żadnym momencie jakikolwiek urzędnik, na dowolnym poziomie w hierarchii nie wyrażał, ani też nie sugerował występowania jakichkolwiek wyjątków lub interpretacji prawa niezgodnych z prawem międzynarodowym.
2. Rozbieżności pomiędzy politycznymi deklaracjami a rzeczywistością Podczas moich rozmów i interakcji z więźniami, prawnikami i przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, w miarę prowadzenia dochodzenia w sprawie domniemanych naruszeń przedstawiano mi jednakże konsekwentnie szereg zarzutów sugerujących istnienie niepokojących, poważnych rozbieżności pomiędzy formalnymi gwarancjami prawnymi i proceduralnymi jakie wprowadzono oraz ich faktyczną realizacją. Na podstawie mojej wstępnej oceny, ta rozbieżność wydaje się być wynikiem kilku czynników:
• Szeroko zakrojone środki bezpieczeństwa podjęte przez rząd w odpowiedzi na nieudany zamachu stanu z 15 lipca 2016 roku wydaje się skutkować w sensie ogólnym zastraszaniem i nieufnością w wielu segmentach tureckiej populacji, działania zapobiegawcze dotykają i godzą nie tylko w więźniów i ich rodziny, ale także w istotę społeczeństwa obywatelskiego prawników i lekarzy przeciwdziałając inicjowaniu lub uczestniczeniu w jakichkolwiek działaniach, które mogą być postrzegane – słusznie czy niesłusznie – jako przeciwstawnych wobec rządu lub krytycznych wobec rządu i jego urzędników.
• Niektóre niedawno przyjęte akty prawne – ustawy i dekrety stworzyły warunki sprzyjające stosowaniu tortur i innych form złego, niehumanitarnego traktowania, w tym: – przedłużenie do 30 dni okresu zatrzymania bez kontroli sądowej; – przedłużenie do 5 dni okresu bez dostępu do adwokata; – odmowa wymiany poufnych informacji pomiędzy więźniami podejrzewanymi o przestępstwa terrorystyczne a ich prawnymi pełnomocnikami; – wprowadzenie zwolnienia z odpowiedzialności karnej dla sił prowadzących operacje antyterrorystyczne w regionie południowo-wschodnim.
• W wyniku ostatnich zwolnień tysięcy sędziów, prokuratorów i innych urzędników, sprawy sądowe z powodu ogromnej ich liczby nie mogą być prowadzone w sposób terminowy.
• W związku z tymi zwolnieniami i innych opóźnieniami w procesie powoływań administracyjnych, Narodowy Instytut Praw Człowieka i Równości, który zgodnie z tureckim prawem krajowym jest również powołany do sprawowania funkcji Krajowego Mechanizmu Prewencji przewidzianego w OPCAT (The Optional Protocol to the UN Convention against Torture) ? Opcjonalny Protokół do Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko stosowaniu tortur, w tej chwili nie jest w stanie wypełniać swojej zapobiegawczej roli i przeprowadzać regularnych, niezależnych i obiektywnych inspekcji wszystkich miejsc zatrzymań w Turcji. Dla niektórych etapów zatrzymania, otrzymaliśmy także liczne zarzuty stosowania tortur i innych form złego, niehumanitarnego traktowania, zgodnie ze wzorami przedstawionymi poniżej. Ekspert medycyny sądowej, który towarzyszył mi podczas całej wizyty, przeprowadził szereg badań lekarskich więźniów i podczas niektórych potwierdził istnienie obrażeń fizycznych zgodnych z zeznaniami, które otrzymaliśmy.
3. Aresztowania zaistniałe po zamachu stanu. Bezpośrednio po ogłoszeniu stanu wyjątkowego jako następstwo próby zamachu stanu z dnia 15 lipca 2016 r, nastąpiły masowe aresztowania osób podejrzanych o powiązania z ruchem Gulenistów (określonego przez rząd jako „Fethullahistyczną Organizację Terrorystyczną” FETÖ). Świadectwa otrzymane od więźniów i ich prawników sugerują, że w dniach i tygodniach po nieudanym zamachu stanu, powszechne było stosowanie tortur i innych form złego traktowania, szczególnie w momencie zatrzymania przez policję i funkcjonariuszy żandarmerii lub sił wojskowych i kolejne zatrzymanie w miejscach odosobnienia policyjnych lub żandarmerii wojskowej, a także w nieoficjalnych miejscach zatrzymań. Wielu moich rozmówców informowało, że funkcjonariusze organów ścigania czuli się bezkarni i uprawnieni do nękania, zastraszania i obrażania każdego, kto był postrzegane jako sprzeciwiający się wobec rządu lub jego organów. Obecnie jednak, jak się wydaje, nie odnotowuje się już dalszych przypadków niewłaściwego traktowania zatrzymanych. Oprócz stosowania okazjonalnych słownych gróźb, członkowie mojego zespołu nie otrzymała żadnych zarzutów i nie zebrała żadnych dowodów na to, że obecnie nadal stosowane są tortury i inne formy złego traktowania w odniesieniu do tych więźniów ? mężczyzn i kobiet, którzy zostali aresztowani w okolicznościach związanych z próbą zamachu. Większość z tych osób zgłaszało, że wcześniej zostały poddane torturom lub złemu traktowaniu, jednakże jak powiedzieli nie składali skarg do władz w obawie przed odwetem wobec nich lub ich rodzin, a ze względu na głęboką nieufność co do niezależności prokuratury i sądownictwa i, w konsekwencji, wątpliwość co do ich chęci lub zdolności do odpowiedniego zbadania i osądzania w związku z ich skargami.
Na moją prośbę, władze tureckie zgodziły się przekazać dane statystyczne dotyczące poszczególnych skarg za rzekome tortur lub inne formy złego traktowania. Choć jeszcze ich nie otrzymałem i nie przeanalizowałem wszystkich danych o które prosiłem, analiza wstępnie zebrane informacje zdaje się wprost sugerować, że niewielka liczba dochodzeń przeprowadzonych przez władze do tej pory jest rażąco niewspółmierna do domniemanej częstotliwość naruszeń. W moich kontaktach z władzami, byłem świadkiem głębokiej i trwałej traumy, jaka dotknęła przedstawicieli władz, urzędników i obywateli Turcji na skutek wydarzenia z 15 lipca 2016 r.. Urzędnicy wyjaśnił, że szok związany z tymi wydarzeniami skutkował determinacją rządu w celu zachowania integralności, spójności społeczeństwa i bezpieczeństwa instytucji Turcji. Doprowadziło to do późniejszego przyjęcia obszernej legislacji stanu wyjątkowego. Szczególne znaczenie dla mojego mandatu są ustawowe Dekrety 667 i 668, które rozciągają okres zatrzymania bez sądowej kontroli do maksymalnie 30 dni, a okres bez dostępu do adwokata do maksymalnie pięciu dni. Ponadto poufność wymiany informacji między więźniami podejrzewanymi o przestępstwa terrorystyczne a ich prawnikami jest niemożliwa w związku z systematycznym monitorowaniem kontaktów.
W pełni uznając prawo rządu Turcji do ochrony swoich obywateli i instytucji oraz jego prawo do podjęcia nadzwyczajnych środków w trudnych sytuacjach, z doświadczeń innych krajów wynika, że to właśnie w pierwszych godzinach i dniach po aresztowaniu, istnieje najpoważniejsze ryzyko wystąpienia nadużyć, w tym stosowania tortur i innych form złego traktowania. W praktyce zatem celowe jest umożliwienie kontaktu z prawnikami, kontroli sądowej oraz systematycznego monitorowania przez skuteczny Krajowy Mechanizm Prewencji jako, że to są niezbędne narzędzia, które pozwalają uniknąć tworzenia środowiska sprzyjającego stosowaniu tortur i innych form złego traktowania. Jak wspomniano powyżej, zwolnienia z pracy, związane z tym aresztowania i inne szeroko zakrojone środki bezpieczeństwa podjęte przez rząd w odpowiedzi na nieudany zamachu z 15 lipca wydaje się skutkować w sensie ogólnym zastraszeniem i poczuciem nieufność wielu, jeśli nie większości segmentów populacji, zniechęcaniem i obawami nie tylko więźniów i ich rodzin, ale także społeczeństwa obywatelskiego, prawników i lekarzy przed inicjowaniem i uczestnictwem w jakichkolwiek działaniach, które mogą być postrzegane – słusznie czy niesłusznie – jako przeciwstawnych lub krytycznych wobec rządu i jego urzędników. W rezultacie zarzuty stosowania tortur i innych form złego traktowania związanego z nieudanym zamachu nie zostały skutecznie zbadane.
4. Sytuacja w regionie południowo-wschodnim. Od lipca 2015 roku, trwają gwałtowne starcia między wojskiem tureckie i siłami kurdyjskiego PKK (Partia Pracujących Kurdystanu). Towarzyszą im całodobowe zakazów w określonej okolicy i miastach w południowo-wschodniej Turcji. Ustawa 6722 uchwalona przez turecki Parlament udzieliła siłom do walki z terroryzmem immunitetu od bycia oskarżonym za czyny popełnione w trakcie ich działania. Tym samym jakiekolwiek dochodzenia w sprawie zarzutów stosowania tortur i złego traktowania przez zaangażowanych funkcjonariuszy sił bezpieczeństwa są niezwykle trudne, jeśli nie niemożliwe. Sytuacja została dodatkowo spotęgowane w związku z przyjęciem nadzwyczajnych ustaw i dekretów i ich wejściem w życie i do stosowania, także w regionie południowo-wschodnim. Zarówno członkowie mojego zespołu, jak i ja osobiście otrzymaliśmy liczne, niepokojące świadectwa dotyczące stosowania tortur i innych form złego traktowania więźniów – zarówno mężczyzn jak i kobiet, których podejrzewa się o członkostwo lub wspieranie PKK. Większość zgłoszonych przypadków złego traktowania dotyczy działania policji lub żandarmerię wojskowej w związku z samym faktem zatrzymania, jak również podczas przesłuchania, w większości przypadków rzekomo w celu wymuszenia zeznań lub udzielenia informacji wobec innych osób. Wielu więźniów informowało, że zostali aresztowani w oparciu o fałszywe oskarżenia przeciwko nim wymuszone torturami. Mój zespół i ja ogólnie nie byliśmy informowani o tym, że aktualnie wobec więźniów stosuje się tortury lub inne formy złego traktowania, otrzymaliśmy niewielką liczbę skarg więźniów dotyczących okazjonalnej brutalności i poniżającego traktowania w aktualnym miejscem przetrzymywania, w szczególności strażników mężczyzn lub żołnierzy, którzy mieli obmacywać lub seksualnie molestować zatrzymane kobiety podczas przenoszenia z więzienia do więzienia, jak również odmawiano im prywatności podczas badań lekarskich, lub zarówno odwiedzający jak i więźniowie poddawani byli lekceważąco prowadzonym kontrolom osobistym, podczas których musieli się rozbierać do naga. Jak poprzednio, większość osób opowiadających o tym, że doznali tortur lub innych form złego traktowania twierdziło, że nie wnosili skargi do władz z obawy przed odwetem wobec nich i ich rodzin, jak i ze względu na ich nieufność w niezależności Prokuratury i sądownictwa i, w związku z tym, ich gotowości i zdolności do odpowiedniego zbadania i zadośćuczynienia ich skargom. Ci, którzy zgłosili formalne skargi twierdzili, że prokuratorzy nie nadawali im dalszego biegu.
5. Warunki przetrzymywania. Ogólnie rzecz biorąc, warunki przetrzymywania w odwiedzanych miejscach zatrzymań były zadowalające lub, przynajmniej dostateczne. Pomieszczenia, które odwiedziliśmy w specjalnie w tym celu wybudowanych zakładach karnych lub aresztach były na ogół odpowiednio wyposażone. Jednak wszystkie policyjne pomieszczenia zatrzymań, które odwiedziliśmy w Sanliurfa i Stambule, w których obecnie przetrzymuje się osoby zatrzymane na okres do 30 dni oczywiście się do tego nie nadają, gdyż oczywiście nie są zaprojektowane ani wystarczające do zatrzymania osób na okres dłuższy niż 48 godzin. Cele z zakratowanymi drzwiami nie zapewniają nawet najbardziej podstawowego stopnia prywatności i, w niektórych miejscach są bardzo wąskie. Zatrzymani zgłaszają utrata poczucia czasu, ze względu na ciągłe jasne oświetlenie i w jednym miejscu, marznięcie co trwało do czasu niedawnego zainstalowania grzejników. Więźniowie w policyjnych miejscach zatrzymań nie mieli dostępu do świeżego powietrza i światła dziennego przez cały okres odosobnienia. Głównym problemem jest to, że wszystkie wizytowane ośrodki, za wyjątkiem Więzienia o charakterze zamkniętym Nr. 9 Obozu Więziennego Silivri w Stambule, były znacznie przeludnione. Przepełnienie sięgało od 125 do ponad 200% rzeczywistej pojemności. W niektórych instytucjach penitencjarnych przeludnienie pojawiło się w wyniku ostatniego napływu więźniów na skutek masowych aresztowań, które nastąpiły po nieudanym zamachu stanu. Jednak w innych lokalizacjach, przeludnienie rzekomo trwało od kilka lat. Stan przeludnienia piezie miał znaczący, negatywny wpływ na dostęp do natychmiastowej opieki medycznej, a także zajęć rekreacyjnych, możliwość pracy, szkoleń i częstotliwość wizyt rodzin. Wobec więźniów osadzonych w ramach systemów wysokiego poziomu zabezpieczeń nie jest dozwolone podejmowanie pracy. Chociaż nauka na odległość jest dostępna dla wszystkich więźniów, jestem szczególnie zaniepokojony brakiem dostępu do nauki i niewystarczającym dostępem do rekreacji dla nieletnich objętych aresztem przedprocesowym, których odwiedziłem w zakładzie karnym w południowo-wschodniej części kraju. Chciałbym również ponownie wspomnieć o moich poważnych obawach związanych z warunkami przebywania zatrzymanych w policyjnych pomieszczeniach zatrzymań, które wyraźnie są przewidziane, ani odpowiednie dla przebywania tam osób na okres dłuższy, przekraczający 48 godzin. Chociaż ścisłe przestrzega się separowania mężczyzn, kobiet i nieletnich więźniów we wszystkich odwiedzanych instytucjach, to jednak często zdarza się, że osoby tymczasowo aresztowane i skazane ? odbywające kare przebywają razem w tych samych celach i blokach. W niektórych przypadkach zastaliśmy dorastające dziewczęta osadzone w kobiecych blokach dla dorosłych. Warunki sanitarne i higieniczne, w wizytowanych obiektach są ogólnie satysfakcjonujące, ale również problemem jest prze;udnienie, które utrudnia korzystanie z nich. Chociaż co do zasady więźniowie mają zagwarantowany dostęp do opieki zdrowotnej i stomatologicznej i psychiatrycznej, system ten jednak wymaga poprawy. W szczególności duże obiekty, które odwiedziliśmy mają niewystarczającą liczbę lub zbyt krótki czas obecności lekarzy w porównaniu do liczby więźniów, którymi są zobowiązani się opiekować. Ten problem jest jeszcze poważniejszy, jeśli chodzi o dostęp do opieki stomatologicznej i psychiatrycznej. Dostawy i dostęp do leków jest odpowiedni ale zauważyliśmy brak specjalnych programów dotyczących typowych sytuacji w ośrodkach detencyjnych dotyczących przykładowo chorób zakaźnych, osób nadużywających narkotyków i mających HIV/AIDS. Więźniom długoterminowym, przewlekłe chorym, w tym na choroby śmiertelne powinno objąć się troską, rozważyć należy możliwość zwolnienie z zakładu penitencjarnego w zaawansowanym stadium choroby. Badanie osadzonych przez biegłych lekarzy z zakresu medycyny sadowej i dokumentacja fotograficzna dla więźniów z objawami urazów fizycznych lub psychicznych nie wydaje się być rutynowym postępowaniem i od czasu do czasu wydaje się, że zostały opóźnione do czasu, aż zniknęły widoczne oznaki urazów.
Otrzymaliśmy liczne skargi na lekarzy, którzy odmawiali potwierdzenia odniesionych urazów fizycznych w sprawozdaniach lekarskich, a prośby dostęp do niezależnych lekarzy, na żądanie więźniów i ich krewnych podobno zostały odrzucane. W trakcie moich rozmów z więźniami słyszałem spójne dane na temat rewizji osobistych, podczas których zarówno więźniowie, jak i osoby ich odwiedzające musiały rozbierać się do naga. Oczywiście są sytuacje, gdy konieczne jest przeprowadzanie kontroli osobistych, to jak się wydaje ich częstotliwość znacznie wzrosła od czasu nieudanego zamachu stanu i podobno mogą one być przepro3waane w dowolnym momencie, bez uprzedzenia, co sprawia, że adekwatność takiego środka jest jeszcze bardziej wątpliwa i, jeżeli taka kontrola prowadzona jest bez poszanowania godności ludzkiej, może doprowadzić do poniżającego traktowania. III. Uwagi końcowe Chciałbym jeszcze raz podkreślić, że w pełni uznaję wyjątkowo niestabilną sytuacji w zakresie bezpieczeństwa w Turcji oraz prawo i obowiązek rządu do podjęcia środków bezpieczeństwa w celu ochrony swoich obywateli przed aktami przemocy i przewrotu politycznego. Jednak tak samo jak nie może być uzasadnienia dla aktów terroryzmu i przewrotu wojskowego, tak samo nie może być żadnego uzasadnienia, w żadnych okolicznościach, dla stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, lub do jakiejkolwiek formy bezkarności osób popełniających takie domniemane naruszenia w tym zakresie. Głęboko wierzę, że nie ma lepszego zniechęca do tortur i innych form znęcania niż silna wola władz krajowych w celu dochodzenia, ścigania i karania takich nadużyć. Władze tureckie mają zdolność do zapobiegania torturom ? dowiodły tego w ciągu ostatniej dekady i są konsekwentne i jednoznacznie w zapewnieniach mnie o ich ciągłym zaangażowaniu w tym zakresie. Dlatego apeluję do rządu tureckiego do podjęcia działać publicznie do wzmocnienia polityki „zero tolerancji” wobec tortur oraz, w szczególności, aby jednoznacznie wyjaśnić urzędnikom i funkcjonariuszom państwowym wszystkich szczebli, jakie zachowania i praktyki są pożądane, a nawet nałożyć obowiązek zgłaszania i badania wszelkich skarg dotyczących stosowania tortur i do pociągnięcia wszystkich sprawców takich praktyk do odpowiedzialności. Link do strony ONZ http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=20976&LangID=E

Sprawdź także

500.000 euro kary dziennie

Pół miliona euro dziennie za każdy dzień zwłoki w zastosowaniu się do decyzji Trybunału – …