Ubodzy są wciąż sami

Ośrodki pomocy społecznej słabo wspierają rodziny dysfunkcyjne, którym grozi odebranie dzieci. Nie docierają do wszystkich rodzin z problemami opiekuńczo-wychowawczymi, skupiają się na analizowaniu dokumentów, a z powodu braku funduszy mają za mało asystentów wspierających. NIK wskazuje, że ośrodki powinny aktywniej wyszukiwać potrzebującychpomocy, bo rodzin z problemami przybywa. NIK sprawdziła, jak ośrodki pomocy społecznej, czyli najważniejsze podmioty realizujące zadania gmin w zakresie pomocy rodzinie, wywiązują się z obowiązku wspierania rodzin mających problemy w wypełnianiu funkcji opiekuńczo- wychowawczych. Według danych GUS liczba dzieci umieszczanych w rodzinach zastępczych i domach dziecka powoli, ale systematycznie rośnie: z niespełna 70 tys. W 2005 r. do ponad 77 tys. w 2013 r. (do 76 651 w 2014 r.). Dlatego tak ważne jest, aby do rodzin dysfunkcyjnych dotrzeć z pomocą w odpowiednim czasie i zapobiec dramatycznym sytuacjom, w których dzieci są odbierane rodzicom i trafiają do pieczy zastępczej. Kontrolę przeprowadzono w 18 ośrodkach, za pomocą kwestionariusza przepytano wszystkie ośrodki w Polsce (2496). Według danych uzyskanych z ośrodków pomocy odsetek rodzin, którym odebrano dzieci i umieszczono w pieczy zastępczej (2012-2014) w stosunku do wszystkich rodzin z problemami opiekuńczo-wychowawczymi, znajdujących się pod opieką OPS-ów wynosił średnio 4,5 proc. Liczba ta w badanym okresie utrzymywała się praktycznie na stałym poziomie, wykazując jedynie nieznaczne przesunięcia (o ok. 0,2 proc.). NIK zaznacza jednak, że jest to wartość średnia. Dane z poszczególnych regionów mogą od tej wartości odbiegać. W kontrolowanych gminach odsetek rodzin, z których w latach 2012-2014 odebrano dzieci w stosunku do wszystkich rodzin z problemami różnił się znacząco dla poszczególnych badanych ośrodków i wynosił od 1,4 proc. do 33,5 proc.(…) Uwagi i wnioski Aby efektywnie wspierać rodziny dysfunkcyjne, w zauważalny sposób poprawiać jakość ich życia i zapobiegać konieczności odbierania dzieci, ośrodki pomocy społecznej muszą zwiększyć skuteczność w identyfikowaniu i docieraniu do rodzin z problemami wychowawczo-opiekuńczymi. NIK podpowiada, że w gminach należy zbudować aktywny system identyfikowania rodzin dysfunkcyjnych, oparty nie tylko na informacjach od pracowników socjalnych, ale również od innych podmiotów i instytucji. Chodzi o stworzenie sieci placówek np. społecznych, oświatowych, kościelnych, zdrowotnych, które będą zobligowane do przekazywania do ośrodków pomocy społecznej informacji o niepokojących zjawiskach i zdarzeniach dotyczących dzieci. W samych ośrodkach pomocy społecznej niezbędna jest weryfikacja i usprawnienie przyjętych rozwiązań organizacyjnych. Aby pomoc udzielana rodzinom była naprawdę pożyteczna ośrodki powinny prawidłowo i częściej wykorzystywać wszystkie dostępne narzędzia, w tym wywiad rodzinny, kontrakt socjalny, placówki wsparcia dziennego oraz częściej powoływać asystentów rodzin. Kontrola wykazała, że instytucja rodzin wspierających w ogóle nie jest wykorzystywana w działalności ośrodków. Dlatego NIK wskazuje na potrzebę usprawnienia tego instrumentu lub rozważenia zasadności jego istnienia.
Cały raport jest dostępny na stronie NIK.

Sprawdź także

Doroczny raport AI

50 tysięcy osób odwiedziło naszą stronę internetową w poszukiwaniu rzetelnych informacji w dniu ogólnokrajowego referendum …